ۇلتتار ينستيتۋتى

كەلۋ قاينارى:   |   جولدانعان ۋاقىتى:2014 - 07 - 04 09:02

تاريحي دامۋ بارىسى:

   1956-جىلى، جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى شينجياڭ بولىمشە اكادەمياسىنىڭ دايىندىق قىزمەت كوميسسياسى قۇرىلادى، 1957-جىلى، جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ شينجياڭ بولىمشە اكادمياسى تاريح زەرتتەۋ كەڭسەسىن قۇرادى، 1960-جىلى، تاريح زەرتتەۋ كەڭسەسىن ۇلتتار ينستيتۋتىنا وزگەرتەدى، 1965-جىلى، جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى شينجياڭ بولىمشە اكادمياسىنىڭ ۇلتتار ينستيتۋتىن شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق ۇلتتار ينستيتۋتى ەتىپ قۇرادى، بۇل شينجياڭ ازات بولعان كەيىنىگى ەڭ العاش قۇرىلعان قوعامدىق عىلىمداردى زەرتتەۋ ورگانىنا اينالدى، 1956-جىلدان 60-جىلداردىڭ باسىنا دەيىن، تاريح ينستيتۋتى مەن ۇلتتار ينستيتۋتىنداعى زەرتتەۋشىلەر مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى ۇلتتىق ىستەر كوميتەتى ۇيىمداستىرعان شينجياڭ از ۇلتتارىنىڭ تاريحىن تەكسەرۋ-زەرتتەۋ قىزمەتىنە اتسالىسىپ، اۆتونوميالى رايون، ءارقايسى اۆتونوميالى وبىلىس، اۆتونوميالى اۋداننىڭ جالپى جاعدايى مەن از ۇلتتاردىڭ تاريحىن جازىپ جانە قۇراستىرىپ، ءبىرقىدىرۋ تابىستاردى جاراتىپ، شينجياڭنىڭ ۇلتتاردى زەرتتەۋ قىزمەتىنە بەرىك نەگىز قالادى.

  1981-جىلى ناۋرىزدا، شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى شاڭىراق كوتەرەدى، سونىمەن ۇلتتار ينستيتۋتى شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ قاراستىلىعىنا وتەدى، 1984-جىلى، قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى قۇرىلىم رەفورماسىن جۇرگىزىپ، ۇلتتار ينستيتۋتىن جەكە-جەكە تاريح ينستيتۋتى جانە ۇلتتار ينستيتۋتى ەتىپ قۇرادى. ۇلتتار ينستيتۋتىنىڭ بۇرىنعى باسشىلارى: لي زى، چي چيڭشۇن؛ ورىنباسار باسشىلارى: لي زى، ءنابيجان مۇقامەتقان ۇلى (قازاق)، جاڭ جيانشين، تيان ۋيجياڭ، لي شياۋشيا، لي شۋحۇيلار ەدى.

ينستيتۋت قۇرىلىمى:

  ۇلتتار ينستيتۋتىنىڭ قارماعىندا ۇلت نازارياسىن زەرتتەۋ كەڭسەسى، ۇلتناما زەرتتەۋ كەڭسەسى جانە ۇلتتار ساياساتىن زەرتتەۋ كەڭسەسى سىندى ءۇش زەرتتەۋ كەڭسەسى بار.

قىزمەتكەرلەر قۇرامى:

  كەزەكتە، ۇلتتار ينستيتۋتىندا جالپى 13 زەرتتەۋشى بار، مۇنىڭ ىشىندە اعا زەرتتەۋشى ءبىر ادام (چي چيڭشۇن)، تەتە اعا زەرتتەۋشى ءۇش ادام (لي شۋحۇي، بايىنباتىر، ياۋ ۋىنشيا)، كومەكشى زەرتتەۋشى بەس ادام (مۇزاپار مامەت، شيڭ جيانحۇڭ، لي يانرۇڭ، گاۋ فاڭ، حاليدا ءىسلام)، پراكتيكانت زەرتتەۋشى ءۇش ادام (شۇي لىي، ما شيۋپيڭ، لي نا)، كەڭسە مەن ماتەريال بولىمىندە ءبىر ادام (ان-يۇييۋان)

عىلمي زەرتتەۋ جاعدايى

1.عىلمي زەرتتەۋ جەتىستىكتەرى

   ۇلتتار ينستيتۋتىنىڭ بولىمشە ينستيتۋتى قۇرىلعان 20 جىلدان بەرى، اكادەميا پارتكومىنىڭ باسشىلىعىندا، ينستيتۋتتاعى زەرتتەۋشىلەردى تيانشاننىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىندەگى جەر-جەرلەردە 10 نان ارتىق كولەمدى قوعامدىق تەكسەرۋ-زەرتتەۋ قيمىلىن الىپ بارۋعا ۇيىمداستىرىپ، ميلليونداعان ارىپتەن تۇراتىن تەكسەرۋ-زەرتتەۋ ماتەريالدارىن جازىپ جانە جيناپ، مەملەكەتتىك، اۆتونوميالى رايوندىق قوعامدىق عىلىم قورى نىسانى مەن قاتىستى تاراۋلاردىڭ تاپسىرما نىساندارىنىڭ 20 قانشاسىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، 20 داي عىلمي شىعارما مەن عىلمي وقۋلىقتى باسپادان شىعارىپ، 480 نەن استام ماقالا جاريالادى، مۇنىڭ ىشىندەگى 20 قانشاسى ۇزدىك تۋىندىلار سيلىعىن ەنشىلەدى.

2. تەما زەرتتەۋلەرى:

   جۋىق جىلداردان بەرى، زەرتتەۋ قىزمەتىنىڭ ىشكەرىلەي ەتەك الۋىنا ىلەسە، ىركەس-تىركەس تابىسپەن ورىندالعان نىسانداردان: مەملەكەتتىك قوعامدىق عىلىم قورى نىسانى «مەملەكەت قۇرىلعاننان بەرگى شينجياڭ پارتكومى مەن ۇكىمەتىنىڭ ۇلت جانە ءدىن ىستەرى ماسەلەسىن ءبىر جاقتىلى ەتۋدەگى تاجىريبەلەرى»، اۆتونوميالى رايوندىق قوعامدىق عىلىم قورى نىسانى «جاڭا جاعدايداعى سوتسياليستىك ۇلتتىق قاتىناستى بەكەمدەۋ جانە دامىتۋداعى ءبىرقانشا ماسەلەلەر تۋرالى زەرتتەۋ»، «جۇڭگو از ۇلتتارىنىڭ جوسپارلى تۋىت تاربيەسى جونىندەگى زەرتتەۋ»، «شينجياڭ كاسىپورىن رەفورماسى بارىسىنداعى ۇلت ماسەلەسى جانە ونىڭ شارالارى تۋرالى زەرتتەۋ» قاتارلىلار بار.

2.عىلمي شىعارمالار مەن اۋدارما تۋىندىلار:

   عىلمي شىعارما، اۋدارما تۋىندى جانە جالپىلىق باسىلىمداردى جازۋ جانە قۇراستىرۋ جاقتارىندا مول تابىستارعا قول جەتكىزدى. «ۇيعۇر ۇلتىنىڭ تۇرمىس-سالتى» (ۇيعۇرشا)، «ۇيعۇر ۇلتىنىڭ تىرشىلىك سالتى ــــ داستۇردەن وسىزامانعا قادام تاستاۋ»، «جاڭا مەزگىلدەگى شينجياڭنىڭ ۇلت جانە ءدىن ىستەرى ماسەلەسىن زەرتتەۋ»، «شينجياڭداعى جۇمىس ورنىنان بوساعان جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەردىڭ قايتالاي كاسىپتەنۋىنە ارنالعان باعدارناما»، «شينجياڭداعى پاناسىز بالالار جونىندەگى زەرتتەۋ» قاتارلىلار بار.

حانزۋشادان اۋدارعان: سەرىك دالەلقان ۇلى

كەلۋ قاينارى: شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار تورى

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك

سۋرەتتەر سويلەيدى

اكادەميا سىر شەرتەدى

كەلپىن قاراكول تابيعي قورىق رايونى

تۇرپان سور اراسان كورىنىستەرى

كوركەم ۇرىمجى

چىلاندىقتاردىڭ تۇرمىسىنان قيىقتار

‹جاۋ جۇرەك مىڭ بالا› كينوسىنداعى اكتەرلەر

ساحارا سالتاناتى

سۇلۋ سايرام

قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ـــ اباي قۇنانباي ۇلى

قازاقتىڭ سول قىزدارى ــــ اي

قازاقتىڭ رۋحى ــــ دومبىرا

سىنتاستار سىرى