ءدىن ينستيتۋتى

كەلۋ قاينارى:   |   جولدانعان ۋاقىتى:2014 - 07 - 04 09:05

تاريحي دامۋ بارىسى:

  1981-جىلى شاڭىراق كوتەرگەن ءدىن ينستيتۋتى شينجياڭداعى بىردەن-ءبىر ارناۋلى ءدىن زەرتتەۋىمەن شۇعىلداناتىن عىلمي زەرتتەۋ ورگانى.

ينستيتۋت قۇرىلىمى:

   اتالعان ينستيتۋتتىڭ قارماعىندا نازاريا جانە ساياسات زەرتتەۋ كەڭسەسى، بۇددا ءدىنىن زەرتتەۋ كەڭسەسى، يسلام ءدىنىن زەرتتەۋ كەڭسەسى بار، نازاريا جانە ساياسات زەرتتەۋ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گو تايشان، بۇددا ءدىنىن زەرتتەۋ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سايوجاپ (اعا زەرتتەۋشى)، يسلام ءدىنىن زەرتتەۋ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى احمەتجان (تەتە اعا زەرتتەۋشى).

قىزمەتكەرلەر قۇرامى:

  قازىر ينستيتۋتتا 11 زەرتتەۋشى بار، ولار حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق، موڭعۇل، وزبەك سىندى بەس ۇلتتان قۇرالعان، مۇنىڭ ىشىندە تەتە اعا زەرتتەۋشى 6 ادام، كومەكشى زەرتتەۋشى 4 ادام. ينستيتۋت باستىعى گو تايشان (تەتە اعا زەرتتەۋشى)، ورىنباسار ينستيتۋت باستىعى نۇرمامەت (تەتە اعا زەرتتەۋشى).

جەتەكشىلىك ەتكەن عىلىمي تاپسىرمالار:

   ينستيتۋت قۇرىلعان 20 جىلدان بەرى، مەملەكەتتىك، اۆتونوميالى رايوندىق نىساننان 10 قانشاسىنا جەتەكشىلىك ەتتى. ايتالىق، «جۇڭگو شينجياڭ يسلام ءدىنى تاريحى»، «ەرتە زامان قازاقتارىنىڭ فيلوسوفيا تاريحى»، «تاياۋ زامانعى قازاقتاردىڭ فيلوسوفيالىق يدەلوگياسى جانە ءدىني سەنىمى جونىندەگى زەرتتەۋ»، «شينجياڭنىڭ بۇددا ءدىنى تاريحى». «شينجياڭ سۋفيزمى تۋرالى زەرتتەۋ». «شينجياڭ يسلام ۇشقارىلارى تۋرالى زەرتتەۋ» جانە «”شىعىس تۇركستان“ كۇشتەرى مەن حالىقارالىق تەرروريزم» قاتارلىلار بار. وزگە ورىندار تاپسىرعان نىساندار مەن سەلبەسكەن نىسانداردان 20 قانشاسىن ءساتتى ورىندادى.

قوعامدىق تەكسەرۋ-زەرتتەۋ قيمىلى:

   ينستيتۋت قوعامدىق تەكسەرۋ-زەرتتەۋ قيمىلدارىنان 20 قانشاسىن ۇيىمداستىردى، تەكسەرۋ-زەرتتەۋ قيمىلىنىڭ اياسى شينجياڭنىڭ ءدىن تاريحى، ءدىني سەنىم جاعدايى، ءدىن ماسەلەسى مەن ءدىن ىستەرى ساياساتى قاتارلىلاردى شارپىپ، 60 پارشاعا جۋىق تەكسەرۋ-زەرتتەۋ مالىمەتىن جاريالادى. اۆتونوميالى رايون مەن ءار ايماق، وبىلىس، قالانىڭ قاتىستى تاراۋلارىنا كومەكتەسىپ، ماركستىك ءدىن كوزقاراسى، پارتيانىڭ ءدىن ىستەرى ساياساتى، شينجياڭنىڭ ءدىن ماسەلەسىن ۇگىتتەۋ قاتارلى مازمۇندار جونىندەگى جازعان مالىمەتى 200 گە تايادى.

باسپادان شىعارعان شىعارمالار:

   قازىرگە دەيىن «جۇڭگو شينجياڭ رايونىنىڭ يسلام ءدىنى تاريحى». «شينجياڭ ءدىنى». «شينجياڭ حۇيزۋلارى يسلام ءدىنىنىڭ قىسقاشا تاريحى». «ماركستىك ءدىن كوزقاراسى تۋرالى وقۋلىق»، «جاڭا مەزگىلدەگى شينجياڭ ۇلتتارى جانە ءدىن ماسەلەلى تۋرالى زەرتتەۋ» (قوعامدىق عىلىمدار بىرلەستىگىمەن بىرلەسىپ قۇراستىرعان) قاتارلى 9 ءبولىم شىعارمانى باسپادان شىعاردى ءارى «جۇڭگو يسلام ءدىنى ەنتسيكلوپەدياسى» مەن «جۇڭگو ۇلتتارىنىڭ ءدىنى جانە ميف سوزدىگى» قاتارلى كولەمدى سوزدىكتەر مەن 30 عا جۋىق شىعارمانى جازىپ، قۇراستىرۋعا قاتىناستى؛ «قۇران كارىم» (ارابشادان ۇيعۇرشاعا)، «مۇحاممەتتىڭ ءومىربايانى» (ۇيعۇرشادان حانزۋشاعا) قاتارلى شىعارمالاردى اۋدارىپ، باسپادان شىعاردى؛ 350 گە جۋىق پارشا ماقالا جاريالادى.

   ءدىن ينستيتۋتىنىڭ ەكى ۇلكەن ەرەكشەلىگى: ءبىرىنشىسى، ماتەريال كەڭسەسىندە اعىلشىن، ورىس، جاپون، حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق، شاعاتاي، پارىس، اراب جانە تۇرىك تىلىندەگى 33000 داناعا جۋىق كىتاپ بار بولىپ، بۇكىل ەلدەگى ءدىن زەرتتەۋگە قاتىستى باسىلىمداردى تۇگەلدەي ساتىپ الدى. ەكىنشىسى، كەزەكتە، ينستيتۋت شينجياڭداعى ءدىن زەرتتەۋمەن ارناۋلى شۇعىلداناتىن دارىندىلار قوسىنى شوعىرلى جينالعان عىلمي زەرتتەۋ ورگانىنا اينالدى.

حانزۋشادان اۋدارعان: سەرىك دالەلقان ۇلى

كەلۋ قاينارى: شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار تورى

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك

سۋرەتتەر سويلەيدى

اكادەميا سىر شەرتەدى

كەلپىن قاراكول تابيعي قورىق رايونى

تۇرپان سور اراسان كورىنىستەرى

كوركەم ۇرىمجى

چىلاندىقتاردىڭ تۇرمىسىنان قيىقتار

‹جاۋ جۇرەك مىڭ بالا› كينوسىنداعى اكتەرلەر

ساحارا سالتاناتى

سۇلۋ سايرام

قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ـــ اباي قۇنانباي ۇلى

قازاقتىڭ سول قىزدارى ــــ اي

قازاقتىڭ رۋحى ــــ دومبىرا

سىنتاستار سىرى