ۇلتتار مادەنيەتى ينستيتۋتى

كەلۋ قاينارى:   |   جولدانعان ۋاقىتى:2014 - 07 - 04 09:18

تاريحي دامۋ بارىسى:

  شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى ۇلتتار مادەنيەتى ينستيتۋتى 1980-جىلى مامىردا قۇرىلعان، 2001-جىلى 31-قازاندا ۇلتتار مادەنيەتى ينستيتۋتى بولىپ وزگەرتىلدى.

قۇرىلىمى جونىندە:

بۇرىنعى شينجياڭ مادەنيەت دامۋىن زەرتتەۋ ورتالىعى ۇلتتار مادەنيەتى ينستيتۋتىنا قارادى.

ونىڭ قاراستىلىعىندا ۇلتتار ادەبيەتىن زەرتتەۋ كەڭسەسى، ۇلتتار مادەنيەتىن زەرتتەۋ كەڭسەسى، مادەنيەت جانە ادامزات ءىلىمىن زەرتتەۋ كەڭسەسى بار. زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتىن ينستيتۋت كەڭسەسى قوسىمشا وتەيدى.

قىزمەتكەرلەر قۇرامى:

   قازىر حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق، موڭعۇل قاتارلى ۇلتتاردان قۇرام تاپقان اعا زەرتتەۋشى مەن كومەكشى زەرتتەۋشىدەن 11 ادام بار، مۇنىڭ ىشىندە اعا زەرتتەۋشى 2 ادام، تەتە اعا زەرتتەۋشى 8 ادام، كىتاپحانا قىزمەتكەرى 1 ادام بولىپ، حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق، موڭعۇل سىندى ءتورت تىلدە قىزمەت جۇرگىزەدى.

ورىنباسار ينستيتۋت باستىعى، پارتيا ياچەيكاسىنىڭ ورىنباسار شۋجيى، شينجياڭ مادەنيەت دامۋىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى: نامجىرا ( قىزمەتكە جەتەكشىلىك ەتەدى، اعا زەرتتەۋشى).

ورىنباسار ينستيتۋت باستىعى، شينجياڭ مادەنيەت دامۋىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى: ءالي عوپۇر ( تەتە اعا زەرتتەۋشى)

كەڭسە حاتشىسى: شيا تاۋ ( كومەكشى زەرتتەۋشى)

زەرتتەۋ باعىتى:

  شينجياڭنىڭ ءىس جۇزىندىگىن شىعار ءتۇيىن ەتىپ، رايونىمىزداعى ءار ۇلت ادەبيەتىنىڭ، سالت-ساناسىنىڭ، ۇلت مادەنيەتىنىڭ وزگەرىسى جانە وسىزامانعى مادەنيەت ارقىلى شينجياڭداعى ءار ۇلت مادەنيەتىنىڭ بۇرىلىس جاساۋىنا، مادەنيەت ىستەرىنە جانە مادەنيەت كاسىبى مەن نازارياسىنا جەتەكشىلىك ەتۋ، سونداي-اق ۇلتتاردىڭ بەيزاتتىق مادەني مۇراسىنىڭ قورعالۋى مەن دامۋىنا جەتەكشەلىك ەتۋ سىندى سالالاردا زەرتتەۋ جۇرگىزەدى.

زەرتتەۋلەر جونىندە:

   ۇلتتار مادەنيەتى ينستيتۋتى قۇرىلعاننان بەرى، ءار ۇلت زەرتتەرمەندەرى شينجياڭنىڭ از ۇلتتار مادەنيەتى مەن از ۇلتتار ادەبيەتىن زەرتتەۋ جاقتارىندا كورنەكتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە رەتتەپ باسپادان شىعارعان ۇيعۇرلاردىڭ ەرتە زامانعى مادەنيەتىنىڭ كلاسسيكالىق شىعارماسى، فيلوسوفيالىق ەپوس « قۇتتى بىلىك» تۇڭعىش كەزەكتى مەملەكەتتىك كىتاپ سيلىعىن يەلەسە، « ۇيعۇرلاردىڭ ادەبيەت شەجىرەسى» (بەس توم) ءبىرىنشى رەتكى جۇڭگو باسپا ءسوز ۇكىمەت سيلىعىنىڭ ۇلىتتىق تۇردەگى كىتاپ سيلىعىنا ۇسىنىلدى. « قۇتتى بىلىك» (كونە ۇيعۇر تىلىنەن قازىرگى تىلگە اۋدارىلعان ولەڭ كىتابى، شالقىمالار، حانزۋ تىلىندەگى تولىق اۋدارما باسىلىمى قاتارلى ءۇش ءتۇرلى نۇسقاسى)، « قۇتتى بىلىكتى زەرتتەۋ جونىندەگى اۋدارمالار جيناعى» ( الدىڭعى، سوڭعى ءبولىم)، « يدىقۇت قۇيعىر مادەنيەتى»، « ۇيعۇر ادەبيەتى تاريحىنداعى بىلىكتىلەر»، « ۇيعۇر ۇلتىنىڭ جاڭا داۋىردەگى ادەبي سىن توپتاماسى»، « احمەت ءءزاي»، « ۇيعۇرلاردىڭ ادەبي تەرمين سوزدىگى»، « قازاق ادەبي نازاريا تەرمين سوزدىگى»، « ويرات موڭعۇلدارىنىڭ سالت- ساناسى»، « ماناس ەپوسىنىڭ كوپتەگەن ۆاريانتتارى جانە جىرلاۋ مانەرى»، « ەستەتيكاعا شولۋ» قاتارلى جەتىستىكتەرى رايون ءىشى- سىرتىنداعى عىلىم سالاسىنىداعىلاردىڭ نازارىن جاپپاي اۋداردى. اتالعان ينستيتۋت ۇيىمداستىرىپ قۇراستىرعان مەملەكەتتىك فيلوسوفيا-قوعامدىق عىلىمدار جوسپارىنىڭ ءتۇيىندى زەرتتەۋ نىسانى « جۇڭگو از ۇلتتار ادەبيەت تاريحى. ادەبيەت شولۋىنان جيناقتاردىڭ» قوسىمشا نىسانى « شينجياڭ از ۇلتتار ادەبيەت تاريحى» مەن « ۇيعۇر ادەبيەت تاريحى»( بەس توم)، « قازاق ادەبيەت تاريحى» (ءتورت توم)، « قىرعىز ادەبيەت تاريحى» ( ەكى توم)، « تاجىك ادەبيەت تاريحى»( ءبىر توم)، « وزبەك ادەبيەت تاريحى» ( ءبىر توم) قاتارلىلاردىڭ باسپادان شىعۋى شينجياڭ از ۇلتتار ادەبيەت تاريحىن زەرتتەۋدەگى بوستىقتى تولتىرىپ، شينجياڭ از ۇلتتار ادەبيەتىندە كەمەلدى ادەبيەت تاريحى بولماۋ جاعدايىن اقىرلاستىرىپ، عىلىم سالاسىنداعىلاردىڭ شينجياڭنىڭ از ۇلتتار ادەبيەتى تاريحى مەن مادەنيەت تاريحىن ءتۇسىنۋى ءۇشىن قۇندى ماتەريالداردى ازىرلەپ، عىلىم سالاسىنداعىلاردىڭ تاماشا باعاسىنا يە بولدى. مۇنان سىرت، اتالعان ينستيتۋتتاعى زەرتتەرمەندەر « جۇڭگو از ۇلتتار ادەبيەتى»، « جۇڭگو ەنتسيكلوپەدياسى. جۇڭگو ادەبيەتى توپتامالارى»، « جۇڭگو ۇلتتارىنىڭ ءدىني جانە ميفتىك سوزدىگى»، « جۇڭگو از ۇلتتار مادەنيەتى سوزدىگى»، « جۇڭگو اۋىز ادەبيەتىنىڭ ءۇش تومى»، « 21- عاسىرعا بەت العان شينجياڭ» قاتارلى وننان استام كولەمدى ارناۋلى شىعارمالار مەن ادەبي كىتاپتاردى قۇراستىرۋ قىزمەتىنە قاتىناستى؛ شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى مىندەتىنە العان ءتۇرلى ءىرى ماسەلەلەر جونىندەگى زەرتتەۋلەرگە اتسالىستى جانە ونى تابىسپەن ورىندادى. 21- عاسىرعا قادام باسقاننان سوڭ، ينستيتۋت « شينجياڭنىڭ ءىس جۇزىندىگىن شىعار ءتۇيىن ەتىپ، رايونىمىزداعى ۇلتتار ادەبيەتىنە، مادەنيەتكە بۇرىلىس جاساۋعا جانە ۇلتتاردىڭ وزىق ءداستۇرلى مادەنيەتىنە مۇراگەرلىك ەتۋ، قورعاۋ جانە ونى دامىتۋدى زەرتتەۋ وبيەكتىسى ەتۋدەي» دامۋ باعىتىن ورتاعا قويىپ، ەل ءىشى- سىرتىنا شينجياڭداعى ۇلتتاردىڭ وزىق مادەنيەتىن تانىستىرۋ مەن شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ مادەنيەت دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن ايانباي تەر توگىپ، « وركەنيەت اياسىنداعى دولان مادەنيەتى _ مەكت اۋدانىنىڭ گۋمانيتارلىق بايلىعىن اشۋ تۋرالى زەرتتەۋ»، « ويراتتاردىڭ سالت- ساناسى»( ءتورت توم) قاتارلى ءبىر توپ زەرتتەۋ جەمىسىن ۇسىندى. سونىمەن بىرگە ەل ءىشى- سىرتىنداعى عىلمي اۋىس-كۇيىستى بەلسەنە ورىستەتىپ، ەل ءىشى- سىرتىنداعى عىلىم سالاسىنداعىلاردىڭ شينجياڭنىڭ از ۇلتتاردىڭ ادەبيەتىنە نازار اۋدارۋى مەن قاتىستى زەرتتەۋلەرىن تەرەڭدەتۋدى جەبەدى.

  قازىرگە دەيىن، ينستيتۋتتاعى ءار ۇلت زەرتتەرمەندەرى مەملەكەتتىك جانە اۆتونوميالى رايوندىق فيلوسوفيا-قوعامدىق عىلىمدار قورى نىسانىنان 16 دان استامىن ورىنداعان، حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق، موڭعۇل، قىرعىز قاتارلى بەس ءتۇرلى تىلدە رەسمي باسپادان شىعارعان عىلمي ماقالا، اۋدارما، ماقالالار جيناعى، تۋىندىلار توپتاماسى 60 قانشادان اسقان، 1000 پارشاعا جۋىق ديسسەرتاتسيا، عىلمي ماقالا جاريالاعان. مۇنىڭ ىشىندەگى ءىشىنارا زەرتتەۋ جەتىستىكتەرى ىلگەرىندى- كەيىندى مەملەكەتتىك جانە اۆتونوميالى رايوندىق سيلىقتىڭ 36 تۇرىمەن ماراپاتتالعان.

باستى جەتىستىكتەرى:

ءبىرىنشى، « قۇتتى بىلىك جونىندەگى» زەرتتەۋلەر

 «قۇتتى بىلىك» كونە ۇيعۇر تىلىنەن قازىرگى تىلگە اۋدارىلعان ولەڭ كىتابى جانە اۋەلگى نۇسقاسى دىبىستىق تاڭبامەن تاڭبالانىپ جازىلعان بىرىكپە سان ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان ۇلتتار باسپاسى 1984-جىل ۇيعۇرشا نۇسقا؛

«قۇتتى بىلىك» حانزۋ ءتىلى تولىق اۋدارما كىتابى ليۋ بين، جاڭ حۇڭچاۋ، حاۋ گۋانجۇڭدار اۋدارعان ۇلتتار باسپاسى 1986- جىل؛

« قۇتتى بىلىك» كونە ۇيعۇر تىلىنەن قازىرگى تىلگە اۋدارىلعان شالقىمالار كىتابى قادىر اكبار، ابدۇشكۇر تۇردى قاتارلىلار ۇلتتار باسپاسى 1991- جىل ۇيعۇرشا؛

« قۇتتى بىلىك» جونىندەگى زەرتتەۋ-اۋدارمالار جيناعى(1) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 1991- جىل؛

« قۇتتى بىلىك» جونىندەگى زەرتتەۋ-اۋدارمالار جيناعى(2) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 1993- جىل؛

ەكىنشى، شينجياڭ از ۇلتتار ادەبيەتى تاريحى

قازاق ادەبيەت تاريحى ( 1- توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان بەكسولتان كاسەي ۇلى شينجياڭ حالىق باسپاسى 1996- جىل قازاقشا؛

قىرعىز ادەبيەت تاريحى ( 2-توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان مامبەت تۇردى شينجياڭ حالىق باسپاسى 1996-جىل قىرعىزشا؛

قازاق ادەبيەت تاريحى (2-توم) ( كونە زامان ادەبيەتى ءبولىمى) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان احمەتبەك كىرىشبايەۆ جازعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 1998-جىل قازاقشا؛

قازاق ادەبيەتى تاريحى(3-توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان بەكسولتان كاسەي ۇلى قاتارلىلار جازعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2003- جىل قازاقشا؛

قازاق ادەبيەتى تاريحى (4-توم) ۇلتتار ادەبيەت ينستيتۋتى قۇراستىرعان باس رەداكتورى: جاقىپ مىرزاقان ۇلى، ورىنباسار رەداكتورى: بەكسولتان كاسەي ۇلى شينجياڭ حالىق باسپاسى 2005- جىل قازاقشا؛

قىرعىز ادەبيەتى تاريحى (1-توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان ماكلەك ءومىرباي قارمىستەگين شينجياڭ حالىق باسپاسى 2005- جىل ۇيعۇرشا؛

جۇڭگو تاجىك ۇلتىنىڭ ادەبيەت تاريحى ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان شىرىن قۇربان، مادەلقان بولۇن، اتىكەم زامەر قاتارلىلار جازعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2005- جىل ۇيعۇرشا؛

جۇڭگو وزبەك ۇلتىنىڭ ادەبيەت تاريحى ۇلتتار ادەبيەتى ينيستيتۋتى قۇراستىرعان ورمەتجان ابدىراحمان، قادىر اكبار قاتارلىلار جازعان شينجياڭ حالىق باسپاسى، 2005- جىل ۇيعۇرشا؛

ۇيعۇر ادەبيەتى تاريحى (1-توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان ابدۇشكۇر تۇردى، ليۋبين، يمىنجان احمەت، سىمايىل تەمىر قاتارلىلار جازعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2005 – جىل ۇيعۇرشا؛

ۇيعۇر ادەبيەتى تاريحى(2-توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان يمىنجان احمەت، قايراتجان وسمان، مامەتتۇردى مىرزاقىمەت، اسەت سۇلەيمەن، ابيبوللا ابدۇسالام قاتارلىلار جازعان ۇلتتار باسپاسى 2006- جىل ۇيعۇرشا؛

ۇيعۇر ادەبيەتى تاريحى (3-توم) ۇلتتار ادەبيەتى ينستيتۋتى قۇراستىرعان يمىنجان احمەت، مامەتتۇردى مىرزاقىمەت، ابيبوللا ابدۇسالام، شاۋكەت ەراحۇن، ماقمۇت مامەت قاتارلىلار جازعان ۇلتتار باسپاسى 2006- جىل ۇيعۇرشا؛

ۇيعۇر ادەبيەتى تاريحى(4-توم) ۇلتتار ادەبيەت ينستيتۋتى قۇراستىرعان ازات سولتان، كەرىمجان ابدۇريىم قاتارلىلار جازعان ۇلتتار باسپاسى 2006- جىل ۇيعۇرشا؛

ءۇشىنشى، عىلمي شىعارمالار، تۋىندى- ماقالالار جيناعى، اۋدارمالار:

قاشقار كەشى ابدۇريىم وتكىر شينجياڭ حالىق باسپاسى 1980- جىل ۇيعۇرشا؛

جۇرەكتەگى جۇلدىزـــ اڭگىمەلەر جيناعى بۇلانتاي دوسجان ۇلى قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1983- جىل قازاقشا؛

ءرابيا- ءسايدىن(داستان) احمەت ازەي، ۇلتتار باسپاسى 1985- جىل ۇيعۇرشا؛

ۇيعۇر حالىقتىق ولەڭدەرى ماحمۇت زەييدىن شينجياڭ حالىق باسپاسى 1985- جىل ۇيعۇرشا؛

البوم اقتارعاندا ماحمۇت زەييدىن شينجياڭ حالىق باسپاسى 1985-جىل ۇيعۇرشا؛

ءومىر ساپارى (ولەڭدەر جيناعى) ابدۇريىم وتكىر شينجياڭ حالىق باسپاسى 1985-جىل ۇيعۇرشا؛

ءىز (رومان) ابدۇريىم وتكىر شينجياڭ حالىق باسپاسى 1985- جىل ۇيعۇرشا؛

احمەت زياييدىڭ تۋىندىلار جيناعى احمەت زيايي شينجياڭ حالىق باسپاسى 1987-جىل ۇيعۇرشا؛

ادەبيەتتىڭ نەگىزگى تەوريالارى بەكسولتان ىلە حالىق باسپاسى 1987-جىل قازاقشا؛

ابدۇحالىق ۇيعۇردىڭ ولەڭدەر جيناعى ماحمۇت زەييدىن، سىمايىل تەمىر قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1987- جىل ۇيعۇرشا؛

ادەبي تەرمين سوزدىگى ماحمۇت زەييدىن، سامەت دۇعۇل قاتارلىلار ۇلتتار باسپاسى 1988- جىل ۇيعۇرشا؛

ويانعان ولكە (رومان) ابدۇريىم وتكىر شينجياڭ حالىق باسپاسى 1988- جىل ۇيعۇرشا؛

وزبەكتىڭ قىسقاشا تاريحى قادىر اكبار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1988- جىل ۇيعۇرشا؛

شينجياڭ وزبەك جازۋشىلارى قادىر اكبار قۇراستىرعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 1988- جىل ۇيعۇرشا؛

جىبەك جولى جانە ەلىمىزدىڭ ەردە كەزدەگى باتىس وڭتۇستىك ازيامەن قاتىناسى ليۋ بيڭ قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1990-جىل؛

جۇڭگو تاجىك ادەبيەتشىسى زامىر سايدوللا شينجياڭ حالىق باسپاسى 1990-جىل ۇيعۇرشا باسپا؛

جۇڭگو ادەبيەتى سوزدىگى (تارماق تۇسىنىكتەمەسى ) زامىر سايدوللا شينجياڭ حالىق باسپاسى 1990-جىل؛

تاريح اڭىز ەمەس يمىنجان احىمەت شينجياڭ حالىق باسپاسى 1992-جىل ۇيعۇرشا؛

قىرعىز ادەبيەتشىلەرىنىڭ تاڭدامالى شىعارمالارى مامبەت تۇردى شينجياڭ حالىق باسپاسى 1992-جىل قىرعىزشا؛

ءوزىڭدى ۇمىتپا مامبەت تۇردى قىزىلسۋ قىرعىز باسپاسى 1994-جىل قىرعىزشا؛

ۇيعۇر مادەنيەتىنەن حابار ماحمۇت زەييدىن ۇلتتار باسپاسى 1995-جىل ۇيعۇرشا؛

«ماناس» جاي-جاپسارىنا شولۋ مامبەت تۇردى شينجياڭ حالىق باسپاسى 1995-جىل قىرعىزشا ؛

ويراتتاردىڭ سالت-ساناسى نامىجىلا قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1995-جىل موڭعۇلشا؛

جىرشى بۇلبۇل ( ولەڭدەر جيناعى ) \ ابدۇريىم وتكىر ۇلتتار باسپاسى 1995-جىل ۇيعۇرشا باسپا؛

ۇيعۇر ادەبيەتى زەرتتەۋلەرىن جىرعا قوسۋ \ سىمايىل تەمىر \ ۇلتتار باسپاسى 1995-جىل ۇيعۇرشا باسپا؛

ۇيعۇر ادەبيەتى تاريحىنداعى ۋاكىلدەر يمىنجان احىمەت شينجياڭ حالىق باسپاسى 1996-جىل ۇيعۇرشا؛

اسىل قازىنانىڭ قاقپاسىندا ابدۇريىم وتكىر ۇلتتار باسپاسى 1996-جىل ۇيعۇرشا؛

التىن بەسىك بۇلانتاي دوسجان ىلە حالىق باسپاسى 1996-جىل قازاقشا؛

ەستەتيكا تۋرالى شولۋ ابدۋ مۇحاممەت شينجياڭ حالىق باسپاسى 1997-جىل ۇيعۇرشا؛

ماناس ەپوسىنڭ كوپتەگەن ۆاريانتتارى جانە جىرلاۋ مانەرى مامبەت تۇردى شينجياڭ حالىق باسپاسى 1997-جىل قىرعىزشا؛

يدىقۇت ۇيعۇرلارى مادەنيەتى سىمايىل تەمىر ۇلتتار باسپاسى 1998-جىل ۇيعۇرشا؛

قاپاستاعى قان ـــــ اڭگىمە جيناعى بۇلانتاي دوسجان شينجياڭ جاس وسپىرىمدەر باسپاسى 1998-جىل قازاقشا؛

ۇلى اقىن ــــ اباي بۇلانتاي دوسجان ۇلتتار باسپاسى 1998-جىل قازاقشا ؛

حيلۇڭجياڭداعى اۋقاتتى قىرعىزدار جونىندە زەرتتەۋلەر مامبەت تۇردى گەرمانيا وقىمىستىلارىمەن سەلبەسكەن پولشا جاگراپوۆسكي ۋنيۆەرسيتەتى شىعىس ادەبيەتى ينستيتۋتى 1998-جىل اعىلشىنشا؛

ويرات ادەبيەتى جونىندە زەرتتەۋلەر ت. بايىنباتىر شينجياڭ حالىق باسپاسى 1998- جىل موڭعۇلشا؛

21-عاسىرعا بەتتەگەن شينجياڭ ۋاڭ شۋانچيان قۇراستىرعان زامىر سايدوللا، ارزىگۇل تۇلىپ قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1999- جىل؛

قازاق ادەبيەتى تەورياسىنىڭ سوزدىگى حاقىندا بەكسولتان قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 1999-جىل قازاقشا؛

جۇڭگو از ۇلتتار مادەنيەتى سوزدىگى (باتىس تەرىستىك تومى) باس رەداكتور: تەمىر داۋامەت بەكسولتان، يمىنجان، ابيبوللا، سەرىك، گۇلگينا قاتارلىلار ۇلتتار باسپاسى 1999 -جىل؛

ۇيعۇردىڭ جاڭا داۋىردەگى ادەبي سىنىنان تاڭدامالىلار ارزىگۇل تۇلىپ، گۇلشان باشەر، ءشاديا قاتارلىلار قۇراستىرعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2000- جىل ۇيعۇرشا؛

شينجياڭنىڭ 2000 جىلدىق تاريحى حانزۋشادان ۇيعۇرشاعا اۋدارىلعان ابيبوللا ابدۇسالام قاتارلىلار اۋدارعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2000-جىل ۇيعۇرشا؛

بەيسەنبى ءبي بەكسولتان كاسەي ۇلى ۇلتتار باسپاسى 2000- جىل قازاقشا؛

شينجياڭنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى جاڭاشا بايان ۋاڭ شۋانچيان باس رەداكتور ابيبوللا ابدۇسالام قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 2002 -جىل؛

گۇلدەنگەن شينجياڭ حانزۋشادان ۇيعۇرشاعا اۋدارىلعان ابيبوللا ابدۇسالام قاتارلىلار اۋدارعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2003- جىل ۇيعۇرشا؛

بايىرعى جىبەك جولىنداعى مادەنيەت حانزۋشادان ۇيعۇرشاعا اۋدارىلعان ابيبوللا ابدۇسالام قاتارلىلار اۋدارعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2003-جىل ۇيعۇرشا؛

ويراتتاردىڭ سالت-ساناسى مەن فولكلورلىق قاتىناسىن زەرتتەۋ نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى موڭعۇلشا؛

ىزدەنۋ جانە زەرتتەۋ ـــــــ 20-عاسىرداعى شينجياڭ موڭعۇل ادەبيەتىن زەرتتەۋ (ماقالالار جيناعى) بايىنباتىر قۇراستىرعان ۇلتتار باسپاسى 2006- جىل موڭعۇلشا؛

شۇعىلالى شينجياڭ (قازاقشا) سەرىك قاتارلىلار اۋدارعان شينجياڭ حالىق باسپاسى 2006-جىل؛

قازاقتىڭ اقىندار ايتىسى بەكسولتان جازعان، تۇڭ جۇڭميڭ اۋدارعان ىلە حالىق باسپاسى 2006-جىل؛

جۇڭگو قازاقتارىنىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىن زەرتتەۋ (ماقالالار جيناعى) كۇلان نيعىمەت قىزى (باس رەداكتور) بۇلانتاي دوسجان، بەكسولتان كاسەي ۇلى، گۇلگينا ءسايپوللا قىزى، سەرىك وقاباي ۇلى قاتارلىلار شينجياڭ حالىق باسپاسى 2007-جىل؛

ىزدەنۋ جانە تابىس ــــ رەفورما جاساپ، ەسىك اشقان 30 جىلدان بەرگى شينجياڭنىڭ از ۇلتتار ادەبيەتى ابيبوللا ابدۇسالام قۇراستىرعان ۇلتتار باسپاسى 2009- جىل؛

ويرات موڭعۇلدارىنىڭ سالت-ساناسى( قوعامدىق تۇرمىس جونىندەگى توم) نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى 2010-جىل موڭعۇلشا؛

ويرات موڭعۇلدارىنىڭ سالت- ساناسى ( ەكونوميكالىق تۇرمىس جونىندەگى توم) نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى 2010- جىل موڭعۇلشا؛

ويرات موڭعۇلدارىنىڭ سالت- ساناسى ( ادەبيەت-كوركەمونەر جونىندەگى توم) نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى 2010- جىل موڭعۇلشا؛

ويرات موڭعۇلدارىنىڭ سالت- ساناسى ( ءدىني سەنىم جونىندەگى توم) نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى 2010- جىل موڭعۇلشا؛

موڭعۇلداردىڭ سالت- ساناسى نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى 2011- جىل موڭعۇلشا؛

ويراتتاردىڭ اۋىز ادەبيەتىن رەتتەۋ جانە ونى زەرتتەۋ ( ءتورت توم) نامجىرا ىشكى موڭعۇل وقۋ- اعارتۋ باسپاسى 2012- جىل موڭعۇلشا؛

شابىتتى اڭگىمەلەر نامجىرا شينجياڭ حالىق باسپاسى 2011- جىل موڭعۇلشا؛

حانزۋشادان اۋدارعان: سەرىك دالەلقان ۇلى

كەلۋ قاينارى: شينجياڭ قوعامدىق عىلىمدار تورى

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك

سۋرەتتەر سويلەيدى

اكادەميا سىر شەرتەدى

كەلپىن قاراكول تابيعي قورىق رايونى

تۇرپان سور اراسان كورىنىستەرى

كوركەم ۇرىمجى

چىلاندىقتاردىڭ تۇرمىسىنان قيىقتار

‹جاۋ جۇرەك مىڭ بالا› كينوسىنداعى اكتەرلەر

ساحارا سالتاناتى

سۇلۋ سايرام

قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ـــ اباي قۇنانباي ۇلى

قازاقتىڭ سول قىزدارى ــــ اي

قازاقتىڭ رۋحى ــــ دومبىرا

سىنتاستار سىرى