انتون چەحوۆ ءومىرىنىڭ كەيبىر كولەڭكەلى كورىنىستەرى

كەلۋ قاينارى: استانا. قازاقپارات   |   جولدانعان ۋاقىتى:2015 - 04 - 13 12:51


استانا. قازاقپارات - بۇگىن ورىستىڭ كلاسسيك جازۋشى- دراماتۋرگى ا. پ. چەحوۆتىڭ تۋعان كۇنى.

ال الەم مويىنداعان بۇل قالامگەردىڭ ءومىر جولدارىندا كوپشىلىككە ءالى كۇنگە دەيىن ونشالىقتى تانىس ەمەس تۇستار بارشىلىق.

بۇعان ونىڭ ءوز ءومىربايانى تۋرالى بارىنشا ساراڭ دا قۇرعاق جازىپ قالدىرعانى نەگىزگى سەبەپ بولسا كەرەك. بۇل جايىندا ول: «مەندە اۆتوبيوگرافوفوبيا» دەگەن ناۋقاس بار.

ءوزىم جايلى الدەقانداي ەگجەي-تەگجەيدى جازىلعان نارسەنى وقۋ، وعان قوسا ول تۋرالى ءوزىمنىڭ جازىپ شىعۋىم مەن ءۇشىن ناعىز ازاپ»، - دەپ 1899 - جىلى جازىپ، ءوز كەمشىلىگىن مويىنداعان ەكەن. ياعني، ول ءوز ءومىربايانىن ايتۋدى ولەردەي جەك كورەتىنىن ايتىپ وتىر.

ايتكەنمەن، جازۋشىنىڭ الدەكىمدەرگە جازعان وتە كوپ حات جولدارى، ونىڭ ءوز جازبا- كۇندەلىكتەرى، ول تۋرالى زامانداستارى جازىپ قالدىرعان ەستەلىكتەر مەن سۋرەتتەر بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن ايتارلىقتاي تولتىرار ەدى. كوزى قاراقتى زەرتتەۋشى وسىلاردى پايدالانا وتىرىپ، ا. چەحوۆ جايلى وراسان زور ماعلۇماتتاردى ءوزى تەرىپ الا الادى. دەگەنمەن، ءبىز بۇل جەردە مىنانى دا ايتا كەتۋىمىز كەرەك: جازۋشىنىڭ ءوز ءومىربايانىن، شىققان تەگىن بارىنشا جاسىرىن ۇستاۋىنا سەبەپ بولعان جايلار جوق ەمەس-ءتىن...

بۇگىندە ورىستىڭ كوپتەگەن چەحوۆتانۋشىلارى ونىڭ ومىرىندەگى وسىنداي كولەڭكەلى تۇستاردى سانامالاپ شىعىپ، ولاردىڭ قۇپيالارىن اشۋدى قولعا الدى. وسىنىڭ سىڭايىندا «چەحوۆ ءومىرىنىڭ 100 دەرەگى» دەگەن زەرتتەۋ جازبالارى دا پايدا بولدى. ازىرگە بۇل ەسەپ جۇزگە جەتە قويعان جوق. وسى رەتتە ءبىز ءوزىمىز تەرگەن ادەپكى ماعلۇماتتارعا ەرىك بەرەيىك.

№1-دەرەك. چەحوۆ «بالالىق شاعىمدا مەنىڭ بالالىق شاعىم بولعان جوق» دەگەن ەدى

تانىمال جازۋشى مۇنىڭ سىرىن ءوزىنىڭ اعاسىنا 1889 - جىلى جازعان حاتىندا ءبىرشاما اشىپ كورسەتىپتى. «قاتالدىق پەن جالعاندىقتىڭ ءبىزدىڭ بالالىق شاعىمىزدى تاس-تالقان ەتكەنى سونداي، سول كەزدەردى ەسكە ءتۇسىرۋدىڭ وزىنەن عانا قۇسقىم كەلەدى»، دەلىنگەن حاتتا. ال انتوننىڭ اكەسى پاۆەل ەگوروۆيچ ساۋدا دۇكەنىن ۇستاعان ەكەن. ول مۇنداعى ءتارتىپتى ناعىز كاتورگالىق رەجيمگە سايكەستەندىرگەن. سوندىقتان بالاڭ انتوشا مەن ونىڭ ءىنى-قارىنداستارىنىڭ بار ءومىرى تاڭعى 5 پەن تۇنگى 11 گە دەيىن ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەيتىن لاۆكادا ساۋدا جاساۋمەن، اراسىندا گيمنازياعا جانە پاۆەل ەگوروۆيچ ۇيىمداستىرعان شىركەۋ حورىنا جۇگىرۋمەن ءوتتى. بۇلاردان باسقا، بالالاردىڭ ءبارى ءبىر-ءبىر قول ونەرىنە تارتىلدى. اكەلەرىنىڭ ايەلى ەۆگەنيا ياكوۆلەۆناعا دەيىن قامتيتىن قاتالدىعى كەيىن انتون ءۇيدىڭ اسىراۋشىسىنا اينالعاننان كەيىن عانا جۇمساردى.

№2 -دەرەك. چەحوۆتىڭ اتاسى كرەپوستنوي شارۋا بولدى

چەحوۆتاردىڭ اۋلەتى ۆورونەج گۋبەرنياسىنان شىققان ەدى. ول جايىندا سول ۋاقىتتىڭ ستاتيستيكالىق قۇجاتى - رەۆيزدىك جازبادا جازىلعان ەكەن. XVІІ عاسىردىڭ ۇزىنا بويىندا چەحوۆتىڭ اتا-بابالارى وسى گۋبەرنيانىڭ وستروگو ۋەزىنە قاراستى ولحوۆاتكا دەريەۆنياسىندا تۇرعان. انتوننىڭ اتاسى ەگور ميحايلوۆيچ كرەپوستنوي شارۋالاردان ەدى. ءبىراق پىسىقتىعىنىڭ ارقاسىندا اقشا جيناپ، ءوزى مەن وتباسىنىڭ بوستاندىعىن ساتىپ الادى. شاماسى، بۇل اۋلەتتەگى ءبىرىنشى ساۋات اشقان كىسى دە وسى كىسى بولعان سياقتى. بۇل ونىڭ ءوز بالالارىن دا ساۋات¬تىلىققا ۇيرەتۋىنە مۇمكىندىك بەرگەن. ال چەحوۆ كەيىن اتاقتى جازۋشى اتانعاننان كەيىن دە ءوزىنىڭ شىققان تەگىن ۇمىتپاعان. سوندىقتان ول: «مەندە مۇجىقتاردىڭ قانى بار» دەگەندى كىتاپ باسپاگەرى ا. س. سۋۆورينگە 1894 - جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جازعان حاتىندا اشىپ ايتقان.

№3-دەرەك. شىن مانىندە چەحوۆتىڭ بويى ۇزىن ەدى

وسى كەزگە دەيىنگى كوپتەگەن جازبالاردا انتون چەحوۆتىڭ داۋسى قارلىعىپ شىعاتىن، بويى باكەنە، شاعىن دەنەلى، اۋرۋشاڭ كىسى بولعان دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسىپ كەلگەن ەدى. نەگىزىنەن بۇل اقيقاتقا جاناسپايتىن كورىنەدى. ونى دۇرىس سۋرەتتەي بىلگەندەر ۇزىن بويلى كىسى بولىپ قانا قويماي، ناعىز ورىس الىبى ىسپەتتەس كورىنگەنىن جازادى. ناقتىلى قۇجاتتار دا وسىنى ايعاقتايدى. مىسالى، 1879 - جىلى تاگانروگ مەشاندىق باسقارماسى بەرگەن كىرگىزۋ بيلەتىندە ونىڭ بويى 2 ارشىن، 9 ۆەرشوك (180 س م) بولعانى كورسەتىلگەن.

بۇل دەرەكتىڭ انىق ەكەنىن بايقاتاتىن ءبىر وقيعا بار. بويى 187 س م بولاتىن اكتەر يۋري ياكوۆليەۆ ءبىر جولى چەحوۆتىڭ رولىندە وينايدى. جازۋشىنىڭ الاسا بويلى بولعانى تۋرالى مالىمەتتى ەستىگەن ول سوسىن كەزىندە ول كيگەن كوستيۋمدى وزىنە ولشەپ كورەدى. كيىپ كورە سالادى دا، «قۇيىپ قويعانداي شاق ەكەن»، دەگەندى تاڭدانا ايتادى.

№4-دەرەك. چەحوۆتىڭ قۇرمەتىنە مەركۋريدە كراتەر اتى بەرىلدى.

اسپان الەمىندەگى دەنەدە اتاقتى جازۋشىنىڭ قۇرمەتىنە اتالعان كراتەر ونىڭ ءوزى سياقتى ءبىر شوعىر ايگىلى ادامداردىڭ ساپىن تۇگەندەدى. ولاردىڭ اراسىندا ورىس مادەنيەتى مەن ادە- بيەتىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان دەرجاۆين، دوستويەۆسكي، لەرمونتوۆ، مۋسورگسكي، پۋشكين، رەپين، اندرەي رۋبليەۆ، ستراۆينسكي، تولستوي جانە چايكوۆسكي ەسىمدەرى بار بولاتىن.

№5-دەرەك. چەحوۆ رەسەيگە ساحالين ارالىن اشىپ بەردى

1890 - جىلى چەحوۆ اۋىر ازاپتان تۇراتىن جولعا شىعىپ، ساحالين ارالىنا بارىپ قايتتى. ونداعى ماقساتى كاتورگادا جۇرگەندەردىڭ تۇرمىسىمەن تانىسۋ بولدى. بۇل شىن مانىندە مۇنداي ساپارعا شىققان ءبىرىنشى ورىس جازۋشىسى ەدى. ونى «نوۆوستي دنيا» گازەتى ءوزىنىڭ 1890 - جىلعى 26 - قاڭتارداعى نومىرىندە جازدى.

چەحوۆ بۇل جولعا ۇزاق دايىندالدى. بارماس بۇرىن ول رەسەي تۇرمەلەرى مەن ارالدى كولونياعا اينالدىرۋ تاريحىن زەرتتەدى. سول سياقتى تاريحقا، ەتنوگرافيا مەن گەوگرافياعا قاتىستى ەڭبەكتەرمەن تەرەڭ تانىستى. ساياحاتشىلار مەن زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭبەكتەرىن سارالاپ شىقتى.

ول ءالى ءساحاليننىڭ تەرەڭ زەرتتەلمەگەن ۋاقىتى ەدى. ارال ادام تۇرا قويمايتىن مەكەن سانالاتىن. چەحوۆ وسىندا بولعان ءۇش ايىندا ونى تۇگەل ارالاپ شىعىپ، كوپ جەرلەردە ءىزىن قالدىردى. سويتە ءجۇرىپ، كاتورگاداعىلاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن باقىلادى. ساحاليندىك دارىگەر ن. س. لوباس جازعانداي، كەيىن «ساحالين چەحوۆتىڭ جەڭىل قولىمەن ورىس جانە شەتەلدىك زەرتتەۋشىلەر زەرتتەيتىن مەكەنگە اينالدى».

چەحوۆ ساپارىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا «سىبىردەن» جانە «ساحالين ارالى (جولجازبا زامەتكالارى)» دەگەن ەكى كىتاپ جازىپ شىعاردى. وندا قالامگەر كاتورگاداعىلاردىڭ ادام ءتوز- گىسىز اۋىر تۇرمىستارىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن سۋرەتتەپ، شەنەۋنىكتەردىڭ بىلگەندەرىن ىستەيتىندەرىن اياۋسىز سىنعا الادى.

№6-دەرەك. ساحالينگە ساپارى كەزىندە چەحوۆ «التىن قولدى سونكامەن» كەزدەستى

وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن رەسەي كينوەكراندارىندا كورسەتىلگەن «التىن قولدى سونكا» («سونكا - زولوتايا رۋچكا» ) فيلمىن كوپشىلىك كورگەن دە بولار. مىنە، انتون چەحوۆ ساحالين ساپارىندا سول سونكامەن - سوفيا بليۋۆشتەينمەن كەزدەستى دەلىنەدى.

جازۋشىنىڭ ارالعا بارعانداعى باستى جۇمىستارىنىڭ ءبىرى وندا حالىق ساناعىن وتكىزىپ قايتۋ بولدى. وسىنىڭ سەبەبىمەن ول كاتورجانداردىڭ وتباسىلارى اراسىن وتە كوپ ارالاعان. ءسويتىپ، سولتۇستىك بولىكتەن وڭتۇستىك جاققا دەيىن جاياۋ ءجۇرىپ وتكەن. «ساحاليندە مەن بارىپ سويلەسپەگەن بىردە-ءبىر كاتورگالىقتىڭ وتباسىسى جوق» دەپ جازدى ول كەيىن ورتالىققا ورالعاسىن.

قالامگەر اتىشۋلى ۇرى ايەلمەن سول ساپاردىڭ بارىسىندا جولىقسا كەرەك. بۇل كەزدە سونكا قولعا ءتۇسىپ، سول ارالدا ازاپتى ءومىر كەشىپ جاتىر ەدى. قاراپايىم ۇرى ايەلدەن بىردەن اقسۇيەك حانىمعا اينالا سالىپ، بىرنەشە تىلدە ەركىن سويلەپ كەتە بەرەتىن بۇل كەلىنشەكتى ەۋروپانىڭ تالاي ەلىنىڭ جاندارمدارى تالاي جىل بويى قولعا تۇسىرە الماي زار قاقتى. اقىرىندا ءبىرقاتار زەرگەردىك دۇكەندەردى توناپ كەتكەن ايەلدى بىرنەشە جىلعا سوتتاۋدىڭ دا جوباسى كەلدى. ال كاتورگادا سونكا قاشىپ شىعۋعا ءۇش رەت ارەكەت جاساعان ەكەن. بارىندە دە قولعا ءتۇسىپ، تەمىر شىنجىرعا بايلانىپتى. سودان كەيىن عانا سىلق ءتۇسىپ، ارەكەتىن قويىپتى.

چەحوۆ ول تۋرالى بىلاي دەپ جازدى: «ول ءبىر ارىق، كىشكەنتاي، قولدارى شىنجىردىڭ ىزىمەن قانتالاعان، شاشتارى اعارا باستاعان ايەل ەدى. توسەكتە تەك قوي تەرىسىنەن جاسالعان سۇر شولاق تونىن جامىلىپ جاتاتىن. ول كامەرادان كامەراعا جىلجي بەرەتىن. شاماسى، وسىلاي ءجۇرىپ، اۋا جۇتاتىن بولسا كەرەك» . سول ۋاقىتتا سونكانىڭ جاسى بار بولعانى 45 تە ەكەن.

№7-دەرەك. چەحوۆ ءوزىنىڭ ەڭ تانىمال پورترەتىن ءساتسىز سالىنعان ساناعان

جازۋشى مۇنى ءوزىنىڭ جازباسىندا دا كورسەتەدى. «پورترەت ماعان قىزعىلىقتى بولىپ كورىنبەيدى، - دەلىنگەن وندا. - بۇل سۋرەتتە ماعان ۇقسايتىن الدەنەلەر بار، سونىمەن قاتار ماعان ۇيلەسپەيتىن بوياۋلار دا ورىن العان» . اڭگىمە يوسيف برازدىڭ جۇمىسى تۋرالى بولىپ وتىر.

الايدا. وسى پورترەت وسى كەزگە دەيىن حرەستوماتيكالىق بولىپ كەلدى. مىنە، تاپ وسى سۋرەتكە قاراپ جۇرت چەحوۆقا باعا بەرەدى. وسى سۋرەت ارقىلى جازۋشىنىڭ سىرتقى كەلبەتىن كوز الدارىنا ەلەستەتەدى.

بۇل پورترەتتى يوسيف براز 1897 - جىلى بەلگىلى كوللەكتسيونەر پاۆەل ميحايلوۆيچ ترەتياكوۆتىڭ تاپسىرىسى بويىنشا سالعان. سول كەزدە مەليحوۆتە تۇرىپ جاتقان قالامگەر بارقىت ارتقى جاقتاۋى بار ورىندىقتا بەينەلەنگەن. جازۋشىنىڭ جۇدەۋ، ارىعان جۇزىنەن ونىڭ اۋىرىپ جۇرگەنى انىق اڭعارىلادى.

بۇل پورترەت ەكى جىل سالىندى. ونىڭ ءبىرىنشى نۇسقاسىن ترەتياكوۆتىڭ ءوزى ۇناتپاي الدىرىپ تاستاعان. ال ەكىنشىسى چەحوۆتىڭ وزىنە وتە- موتە ۇناماعان. «بۇل جامان سالىنعان، وتە ناشار جاسالعان پورترەت ، - دەپتى قالامگەر برازدىڭ بۇل جۇمىسى جونىندە. - ماعان بۇل ۇنامايدى. ەگەر پەسسيميست بولىپ، مۇڭدى دا قايعىلى اڭگىمەلەر جازار بولسام، وعان وسى پورترەت كىنالى بولادى».

ءبىراق، قالاي دەگەندە دە، انتون پاۆلوۆيچتىڭ كوزى تىرىسىندە سالىنعان جالعىز پورترەت وسى بولىپ وتىر. ال قالعاندارى انتوننىڭ ءىنىسى نيكولايدىڭ ايتۋىمەن جانە سىلتەۋىمەن سالىنعان ەكەن. سوندىقتان العاشقىسى وسى ۋاقىتقا دەيىن بارلىق حرەستو¬ماتيالىق وقۋلىقتار مەن رەسمي قۇ- جاتتاردا وسى بەينە كورىنىپ تۇرادى.

№8-دەرەك. چەحوۆتار تەكتەرىنىڭ الىنۋىن وزدەرىنشە توپشىلايدى

چەحوۆتار اۋلەتىنىڭ ءبىرىنشى بيبليوگرافى ا. يزمايلوۆ «چەحوۆ» تەگىنىڭ قالاي شىققانى تۋرالى مالىمەت ساقتالماعان دەپ جازادى. الايدا، بۇل اۋلەتتىڭ بۇل جونىندە ءوز توپشىلاۋى بولعان. جازۋشىنىڭ اعاسى ميتروفان ەگوروۆيچ وزدەرىنىڭ بابالارى چەح بولعان دەگەندى العا تارتقان. ء«بىز بوگەميادان شىققانبىز، ءدىني قىسىم بولعاننان كەيىن رەسەيگە قاشىپ كەل¬گەنبىز» دەگەندى سول شىعارعان. بۇعان قوسا ول: «شاماسى، بەلگىلى اۋلەتتەن بولساق كەرەك، ايتپەسە، قاراپايىم شارۋا ادامدارى بۇل ءۇشىن ەلدەن قاشپاس ەدى عوي» دەگەن رومانتيكاعا دا بەرىلگەن ەكەن.

ال ەتيمولوگيالىق سوزدىك بويىنشا، چەحوۆ دەگەن فاميليا شىركەۋگە قاتىسسىز كونەدەن كەلە جاتقان چوح نەمەسە چەح دەگەن ەسىمدەرمەن بايلانىستى بولماق. شىركەۋگە قاتىسسىز بولاتىنى ورىستىڭ بەرىدەگى اتتارىنىڭ ءبارى حريستيانداردىڭ ءدىني كىتاپتارىنداعى اتاۋلار نەگىزىندە قويىلعان. ەرتەدە تۇشكىرۋمەن قاتتى اۋىراتىن بالانى سودان الىپ قالۋ ءۇشىن وسىلايشا اتاۋ ءداستۇرى بولعان كورىنەدى. دەمەك، چەحوۆتىڭ اسىل تەگى چەح ناسىلىندە جاتىر دەگەنگە دە تولىق سەنە بەرۋگە بولمايدى.

№9-دەرەك. «دوكتور چەحوۆ» مەديتسينامەن قوشتاسا المادى

جازۋشى انتون چەحوۆ ۇزاق ۋاقىتتار بويى ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋى مەن تابىس تابۋىنىڭ كوزى تاپ وسى مەديتسينادا دەپ ءبىلدى. ال قولى بوس كەزىندە جازاتىن اڭگىمەلەرى مەن نوۆەللالارىنا الاتىن قالاماقىلارىن قوسىمشا كىرىستىڭ جولى دەپ قانا سانادى. سول سەبەپتى ول: «مەنىڭ مەديتسينام - مەنىڭ زاڭدى ايەلىم، ال ادەبيەت - كوڭىلدەسىم» دەگەن تىركەستى باسىندا كوپ قولداندى.

ا. چەحوۆ شىنىندا دا ەڭ الدىمەن دارىگەر ەدى. ونى جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. الدىمەن ول ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا فاكۋلتەتىن بىتىرەدى. وعان ساباق بەرگەندەر اراسىندا نيكولاي سكيلوفوسوۆسكيي (ونىڭ اتىندا ماسكەۋدە قازىر اۋرۋحانا بار) دە بولدى. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەسىن ۆوسكرەسەنسك پەن زۆەنيگورودتا دارىگەر بولىپ قىز¬مەت ەتتى. ءبىراق ۋاقىت وتە كەلە، كۇش- سالماقتىڭ اراقاتىناسى اۋىسىپ، چەحوۆ ءبىرجولا ادەبيەتكە اۋىسىپ كەتتى.

دارىگەر- جازۋشىنىڭ كابينەتى ەسىگىندەگى «دوكتور» دەگەن جازۋ 1886 - جىلى جوعالدى. بۇعان ادەبيەت قانا كىنالى ەمەس ەدى. سونىڭ الدىندا ونىڭ ەكى بىردەي پاتسيەنتى - سۋرەتشى يانوۆتىڭ اناسى مەن قارىنداسى سۇزەك اۋرۋىنان كوز جۇمدى. ال ساحالينگە بارىپ كەلگەننەن كەيىن چەحوۆ: «ەندى مەديتسينانى دا تاستايمىن... مەن وعان ساحالين تۋرالى ەكى كىتابىممەن قۇرمەت كورسەتىپ بولدىم» دەپ مالىمدەدى.

ءبىراق، چەحوۆ شىن مانىندە مەديتسينامەن بۇكىل ءومىرى بويى اينالىستى. ول ءوزىنىڭ باۋىرىنا جازعان حاتىندا سوندىقتان دا «اعالى- قارىنداستى انتونيي مەن مەديتسينا» دەپ، ازىلدەي قول قويىپ ءجۇردى. ول بۇدان ءارى دە مەديتسينالىق سەزدەرگە قاتىسۋىن جالعاستىرا بەردى. سول توڭىرەكتەگى بەلگىلى ادامدارمەن تانىسۋىن توقتاتپادى. ماسكەۋ تۇبىندەگى مەليحوۆ پەن يالتاداعى اۋرۋلارعا كومەكتەسىپ ءجۇردى.

جازۋشى- دارىگەر 1904 -جىلدىڭ كوكتەمىندە يالتادا ءولىم حالىندە جاتقان كەزىنىڭ وزىندە تانىسىنا بىلاي دەپ جازدى: «ەگەر وسىدان ساۋىعىپ كەتسەم، شىلدەدە نەمەسە تامىزدا قيىر شىعىسقا ءتىلشى رەتىندە ەمەس، دارىگەر بولىپ بارامىن».

№10-دەرەك. چەحوۆ بۇكىل ءومىرى بويىنا قايىرىمدىلىقپەن اينالىستى

ەڭبەك پەن ونىڭ راحاتىن جاقسى بىلەتىن جازۋشى تارىققان جۇرتقا قول ۇشىن بەرۋدى ءوزىنىڭ پارىزى سانادى. وسىلايشا 1891-1892 -جىلدارداعى قۇرعاقشىلىق سالدارىنان نيجەگورود جانە ۆورونەج گۋبەرنيالارى حالقى اشتىققا ۇرىنعاندا، ولارعا قور جيناپ، سول جاققا بارىپ قايتتى. ءوزى تۇرعان مەليحوۆتە دارىگەر وزىنە يمەنيە ساتىپ الىپ، ول جەردە دارىگەرلىك پۋنكت اشتى. وندا ساعات تاڭەرتەڭ 5-تەن 9-عا دەيىن اۋرۋلاردى قابىلدادى. ولاردى ءدارى- دارمەكپەن ءوزى قامتاماسىز ەتتى. بۇلاردان بولەك، چەحوۆ كومەك كۇتكەن ناۋقاستارعا ءوزى بارىپ ءجۇردى. 1892 - جىلى بۇكىل رەسەيدى تىرىسقاق اۋرۋى جايلاعان كەزدە ول سانيتارلىق پويىزعا دارىگەر بولىپ ورنالاسىپ، اۋرۋلارعا جاردەم بەردى. ول وزىنە تاپسىرىلعان 25 ەلدىمەكەندى مۇقيات ارالاپ شىقتى. ول ءتىپتى يالتادا ءوزى ءولىم اۋزىندا جاتقاندا دا جۇرتقا دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋىن توقتاتقان جوق.

مىنە، وسىنداي گاپتەر. جازۋشى-دراماتۋرگ، دارىگەر-تەراپەۆت انتون چەحوۆ ومىرىندەگى ءبىر بەلەستى كەزەڭدەردىڭ كورىنىستەرى وسىلاي سىر شەرتەدى.

جاڭاگۇل سۇلتانوۆا.

 

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك دالەلقان ۇلى

سۋرەتتەر سويلەيدى

اكادەميا سىر شەرتەدى

كەلپىن قاراكول تابيعي قورىق رايونى

تۇرپان سور اراسان كورىنىستەرى

كوركەم ۇرىمجى

چىلاندىقتاردىڭ تۇرمىسىنان قيىقتار

‹جاۋ جۇرەك مىڭ بالا› كينوسىنداعى اكتەرلەر

ساحارا سالتاناتى

سۇلۋ سايرام

قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ـــ اباي قۇنانباي ۇلى

قازاقتىڭ سول قىزدارى ــــ اي

قازاقتىڭ رۋحى ــــ دومبىرا

سىنتاستار سىرى