11-اقپان كۇنى

كەلۋ قاينارى: شينجياڭ حالىق راديو ىستانسياسى   |   جولدانعان ۋاقىتى:2016 - 11 - 17 10:40

1826-جىلى 11-اقپان، ا ق ش-تىڭ تاپقىرلىق اتاسى ەديسون دۇنيەگە كەلدى.

ەديسون 20 جاسقا شىققان كەزىنەن باستاپ-اق جاسامپازدىقتىڭ سارا سۇرلەۋىنە تۇسەدى. العاشقى زەرتتەۋىن ەلەكتىرلى شامنان باستاعان ەكەن. باس-اياعى 10 جىلدا ول ەلەكتىرلى شامنىڭ قىلى ءۇشىن سىناق جاساماعان نارسەسى جوق سەكىلدى. سول شاقتا ءبىر تاۋلىك ۋاقىتتىڭ دەنى تاجيريبەحانادا وتكەن كۇندەرى بولىپتى.ءبىر جولى ول كومەكشىلەرىمەن بىرگە بەس تاۋلىك بويى تاجيريبەحانادان اتتاپ شىقپاعان. قىزىقتىسى 1871-جىلدىڭ رەجەستوۆا مەرەكەسىنە ورايلاستىرعان توي كۇنى دە زەرتتەۋگە بەرىلگەن ەديسوننىڭ ويىنان شىعىپ كەتىپتى. سول كەزدە جاس كەلىن ماري بيكەش وتاۋدا جاپادان-جالعىز تاڭ اتىرعان ەكەن.

ەديسون 84 جاس جاسادى. ومىرىندە بايقاعان تاپقىرلىعى 1100 تۇردەن ارتىق. سوسىن دا عىلىم سالاسىنىڭ «ناپولەنى» دەگەن اتقا يە. ول ءوزىنىڭ تابىستى جولدارىنا بىلاي دەپ باعا بەرگەن: «جۇرتتىڭ دەنى مەن بايقاعان جاڭالىقتاردى ەلدەن اسقان تالانىتتى بولعانسوڭ دەپ كەلتە قايىرادى. ءبىراق مەن بۇعان كەلىسپەيمىن. ەسى دۇرىس، ميى ساۋ كىم-كىم دە قۇلشىنادى ەكەن مەن سياقتى تابىسكەر بولاتىنىنا كەپىلدىك بەرەم».

1908-جىلى 11-اقپان، ەديسسون كينو قويۋ اپاراتىن تاپقىرلاپ، پاتەنت ۇقىعىن الدى.

وسى كۇنى توماس.ەديسون امەريكانىڭ باستى-باستى كينو سەرىكتەستىكتەرىمەن پاتەنت ۇقىعى تۋرالى كەلىسىمگە كەلدى. بۇل كەلىسىم تالاي-تالاي قارسىلاستارىن الدىنداعى اسىنان ايىردى. وسى كەلىسىم تاعى ەديسون مەن ونىڭ ەڭبەگىن يەمدەنگىسى كەلگەن كەيبىر سەرىكتەستىكتەرمەن اراداعى بىتپەس داۋ-شارعا نۇكتە قويدى.

1908-جىلى 11-اقپان، وكلاحوما ا ق ش-تىڭ 46-شتاتى بولدى.

1936-جىلى 11-اقپان، چاپىلليىننىڭ "موداء داۋىر" كينوسى لوندوندا قويىلدى.

«مودا ءداۋىر» چاپىلليىننىڭ 5 جىل ەڭبەنىپ جۇرت نازارىنا ۇسىنعان فيىلىمى. فيىلىمدە تەك ارەكەت عانا بار،ءبىر اۋىز ءسوز قىستىرىلماعان. دەمەك بۇل فيلىم-ەكران تۋىندىسىنىڭ قۇنى تەك ونىڭ سوزىندە عانا تۇرماعانىن دالەلدەدى.

چارليز.چاپىللين 1889-، 1977-جىلدار ارالىعىندا جاساعان، تۇڭعىش اكتەر بولىپ ويناعان فيلىمى 1913-جىلى «بەيتانىس جان» دەگەن اتپەن جۇرت نازارىنا ىلىككەن. كەيىنگى ايگىلى تۋىندىلارىنان: «التىن شايقاۋشى»، «يىمپەراتور»، «مودا ءداۋىر»، «بەرنارد مىرزا» سياقتىلار بار.

1937-جىلى 11-اقپان، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەن گومينداڭ پارتياسى سەلبەستىك جاساۋ ماسەلەسى جونىندە شي-ءاندا كەلىسسوز وتكىزدى.

1948-جىلى 11-اقپان، بۇرىنعى سوۆەت وداعىنىڭ ايگىلى كينو رەجيسسەرى ەيزەنستەين قايتىس بولدى.

1963-جىلى 11-اقپان، ورتالىقتىڭ قىزمەت ءماجىلىسى اشىلدى.

1971-جىلى 11-اقپان، 63 مەملەكەت "تەڭىز استىندا اتوم بومباسى تاجىريبەسىن جاساۋدى شەكتەۋ كەلىسىمىنە" قول قويدى.

كەلىسىمگە ۆاشيىنگتوندا قول قويىلدى، 1970-جىلى 7-جەلتوقسان دا 25-كەزەكتى بىرلەسكەن ەلدەر ۇيىمىنىڭ زور جينالىسىندا ماقۇلداۋدان ءوتتى، كەلىسىم شارت 1972-جىلى 18-مامىردان باستاپ كۇشكە يە بولدى.

1975-جىلى 11-اقپان، ماگريت.ساچەر حانىم ۇلى بىريتانيانىڭ باس ۋازىرلىگىنە تاعايىندالدى.

ساچەر حانىم سول كەزدەگى باس ءۋازىر ەدۆارد.سيەز جانە 14 باسەكەلەسىن بىردەي جەڭىپ بيىلىك تىزگىنىن قولىنا الدى.

ول ازىق-تۇلىك شونجارىنىڭ قىزى، جاسىنان وقۋدا ۇزدىك ساچەر وكىسفورد ۋينۆەرسيتەتىنىڭ حيميا عىلىمى بويىنشا وقۋ تاۋىسقان. قوعامعا شىققاننان كەيىن ساياساتقا اۋەستەندى،باقىتتى وتباسىن قۇرىپ،ەگىز بالانىڭ اناسى بولادى. كەيىن زاڭ عىلىمىنىڭ اتاعىن ەنشىلەيدى. ونىڭ قۋاتتاعانى الەۋمەتتىك قارجىنى ۇنەمدەۋ، جۇمىسشى ۇيىمىنىڭ تالابىنا شەك قويۋ. ول ءوز ەلىنىڭ ساياسي جاعدايىنا ەرەكشە قانىق ەدى. حالىقارالىق ماسەلەلەرگە كەلگەندە ونشا كوپ سۋىرىلا بەرمەيتىن.

1990-جىلى 11-اقپان، وڭتۇستىك افريكانىڭ كوسەمى نەلسون ماندەللان تۇرمەدەن شىقتى.

ماندەللان 1918-جىلى 18-شىلدە تىرانسكاداعى ءبىر رۋ اقساقالىنىڭ وتباسىندا ومىرگە كەلدى. جاسىنان قايسار ماندەللاننىڭ ءپىر تۇتار ۇلگىلەرى ۇلت قاھارماندارى ەدى. 23 جاسىندا ماندەللان اۋىلىنان الىستاپ استاناعا ءبىلىم ىزدەپ كەلەدى. وندا ەكى ۋينۆەرسيتەتتى وقىپ، زاڭ عىلىمى بويىنشا باكلاۆارلىق اتاعىن الادى. 1943-جىلى افريكا جاستار وداعى ۇيىمىن قۇرادى، بۇل وداق افريكادا ۇزاققا سوزىلعان ناسىلدىك كەمسىتۋگە قارسى ۇيىم ءۇشىن باسى مەن باقايىنا جۇگىرگەن جاڭا قان ىسپەتتى رولى بولدى. 1944-جىلى اتادان جالعاسقان رۋ اقساقالى بولۋ دەيتىن كۇرەۋلى ورىن ماندەللانعا بۇيىردى. ءبىراق ماندەللان قىزىقپادى. ونىڭ بار ىنتاسى ۇلت نامىسىن قايتارىپ الۋ قوزعالىسىندا ەدى. 1950-جىلى ماندەللان افريكا جاستار وداعىنىڭ ءتوراعالىعىنا سايلاندى. 1953-جىلى ەرىكتى ارميانىڭ ءتوراعاسى بولدى.ءارى افريكا حالقىنىڭ «جولحات زاڭىنا» قارسى اتتانعان كوتەرىلىسنە باس بولدى. ماندەللاننىڭ ەلى ءۇشىن ەڭىرەگەنى،ەرجۇرەك قيمىلعا بارا العانى بىردەن ءساتتى بولا قويعان جوق. ۇكىمەتتىڭ كوزىنە قادالعان شەگەدەي كورىنگەن ماندەللان تالاي رەت تاس تۇرمەنىڭ تۇبىنە ءتۇستى. اۋەلى كەيبىر قولدى بولعان كەزىندە ۇكىمەت ءبىزدىڭ ايتقانىمىز بۇيىرىق، وزگەرتۋگە،ۇقىعى مەن نامىسىن قورعاۋىنا مۇلدە بولمايدى دەپ تە كەسەتتى.ءبىراق ماندەللان مەن وعان ەرگەن افريكا ۇلاندارى نامىستى اياققا تاپتاعان بيىلىكپەن ولىسپەي-بەرىسپەدى. قانشاما باسۋ،جانىشتاۋ بولسادا مويىمادى. اقىرى بەرىك شەپ جايىپ كۇرەسكە اتتانعان توپتىڭ سەسىنە ۇكىمەتتىڭ مۇزداي قارۋلانعان اسكەرى استار بولا المادى.

1990-جىلى 2-قاڭتار كۇنى تۇتاس افريكا اسپانىن قۋانىشتى حابار شارلادى، قىلار قايرانى قالماعان وڭتۇستىك افريكا ءتوراعاسى كىلارىك شارتسىز تۇردە ماندەللاندى بوساتاتىندىعىن جاريالادى. سونىمەن قوسا افريكاداعى ناسىلدىك كەمسىتۋگە قارسى تۇرعان ۇيىمداردى شەكتەۋ بۇيىرىعىن دا كۇشىنەن قالتىردى. مىنە بۇل افريكا حالقىنىڭ بىرىگۋىنىڭ ارقاسىندا قولعا كەلگەن جەڭىس جەمىسى ەدى.

1990-جىلى 11-اقپان كۇنى افريكا حالقىنىڭ ارداقتى ۇلى نەلسون ماندەللان تاس تۇرمەنىڭ تۇبىندە وتكەن 27 جىلدىق ومىرىنە نۇكتە قويدى. شەكسىز حالىق قوشامەتى 11-اقپاندى نەلسون ماندەللان كۇنى دەپ بەكىتتى. 1994-جىلى 10-مامىردا نەلسون ماندەللان افريكانىڭ تۇڭعىش رەت وزەگىن جارىپ شىققان ۇلانىنان شىققان ەلباسى بولدى.

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك دالەلقان ۇلى

سۋرەتتەر سويلەيدى

رال مادريد فۋتبول كلۋبى

فۋتبول پاتشاسى ــــ كريستينانو  لوناردو

ٴشول دالاعا ساياحات

الۋان فورماداعى دۇنيە قاريتاسى

سۇلۋ تابيعات

عىلىم-تەحنيكا ـــــ ۇلى كۇش

تۇلپارلار

مۇحتار اۋەزۆ мухтар ауэзов

مۇقاعالي ماقاتايەۆ

اكادەميا سىر شەرتەدى

كەلپىن قاراكول تابيعي قورىق رايونى

تۇرپان سور اراسان كورىنىستەرى