«وقىرمان ازايعان جوق، وقىرمان تۇشىناتىن تۋىندى از»

كەلۋ قاينارى: ءتاڭىرتاۋ تورابى   |   جولدانعان ۋاقىتى:2016 - 11 - 17 12:04

− شينجياڭ حالىق باس باسپاسىنىڭ ورىنباسار باستىعى، اعا زەرتتەۋشى ءشارىپقان ءابدالي ۇلىمەن سۇحپات

باسىلىم بازارىنا ءجىتى ءۇڭىلىپ، حالقىمىزدىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىنە قاتىستى تۇيىندەرگە نازار اۋدارۋ جانە وسى جونىندەگى ينفورماتسيالاردى وقىرماندارعا جەتكىزۋ گازەتىمىزدىڭ بۇرىننان بەرى ءمان بەرىپ كەلە جاتقان ماڭىزدى تۇيىندەرىنىڭ ءبىرى. وسى ءۇردىستى ۇزبەۋ ماقساتىندا جاقىندا ءبىز شينجياڭ حالىق باس باسپاسىنىڭ ورىنباسار باستىعى، اعا زەرتتەۋشى ءشارىپقان ءابدالي ۇلىمەن باسىلىم توڭىرەگىندە وي ءبولىسىپ قايتقان ەدىك.

  ءتىلشى: شينجياڭداعى ءبىرقانشا باسپالاردى بىرىكتىرىپ، «شينجياڭ حالىق باس باسپاسى» قۇرىلعالى دا ءبىر - ەكى جىلدان استى. سىزشە، وسى باسپالاردى بىرىكتىرۋدىڭ قانداي ونىمدىلىگى بولدى؟

  ءشارىپقان ءابدالي ۇلى: 2011 - جىلى 16 - شىلدەدە اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ماقۇلداۋىمەن شينجياڭ حالىق باس باسپاسى رەسمي قۇرىلعان. بۇعان «شينجياڭ حالىق باسپاسى»، «ىلە حالىق باسپاسى»، «شينجياڭ عىلىم - تەحنيكا باسپاسى»، «شينجياڭ اسەمونەر - فوتو سۋرەت باسپاسى»، «دەنساۋلىق ساقتاۋ باسپاسى»، «قاشقار ۇيعۇر باسپاسى»، «قىزىلسۋ قىرعىز باسپاسى» سياقتى 7 باسپا قارايدى. بۇل باسپالاردى بىرىكتىرۋدەگى باستى ماقسات باسپالاردىڭ قىزمەت كولەمىن ۇلعايتۋ، سەلبەسىپ قىزمەت ىستەۋ، ورتاق دامۋ. ارينە، بۇل بارلىق باسپانىڭ قىزمەتى ءبىر ورىننىڭ ورنالاستىرۋىنا قارايدى دەگەن ءسوز ەمەس. ۇلكەن جاقتان تۇلعالىق تۇتاستىقتى ساقتاپ، ءار باسپا ءوز جاعدايىنا قاراي ءوندىرىس جوسپارىن جاسايدى. ال مۇنىڭ ونىمدىلىگىنە، تيىمدىلىگىنە كەلسەك، باسقارۋعا قولايلى، سەلبەسىپ جۇمىس ىستەۋگە ءتيىمدى. بۇرىنعى سياقتى ءبىر باسپانىڭ ەڭبەگىن ەكىنشى باسپا قايتالاپ باسۋ سىندى جايتتەردىڭ الدىن الۋعا، كەيبىر مۇمكىندىكتەردەن ورتاق پايدالانۋعا سەپتىگى تيەدى.

  ءتىلشى: شاكە، بيىل «حالىق باسپاسىنان» جارىق كورەتىن ەلەۋلى ەڭبەكتەردى دە اتاي كەتسەڭىز؟

  ءشارىپقان: باسپامىز جاقىنعى جىلداردان بەرى قازاق مادەنيەتىنە قاتىستى ەكى ۇلكەن جۇمىستى ىستەۋدى جوسپارعا العان. مۇنىڭ ءبىرى، «اقىندار ايتىسىنىڭ تاڭدامالىلارى»، جالپىسى 30 تومنان قۇرالاتىن بۇل ەڭبەكتى باسپامىز ۇلكەن جوبا رەتىندە دايىندادى. بۇعان اۆتونوميالى رايونىمىزداعى قاتىستى باسشىلار ۇلكەن قولداۋ كورسەتتى. ارينە، اقىندار ايتىسىنىڭ جيناقتارى وسىدان بۇرىن دا شىققان، ءبىراق ءدال وسى جولعىداي جۇيەلى توپتاستىرىلىپ شىققان جوق. بايىرعى ايتىستان تارتىپ قازىرگە دەيىنگى ايتىستاردىڭ اراسىنان ۋاقىتتىڭ سىنىنان وتكەندەرىن وسى توپتاماعا ەنگىزدىك. بۇل توپتاما جاقىندا باسپادان شىعىپ، بازارعا تۇسە باستايدى.

  بيىل باسپامىزدان شىعاتىن ەكىنشى ۇلكەن ەڭبەك − «جۇڭگو قازاق دالا مادەنيەتى». جالپىسى 45 توم. بۇل توپتاما دا دايىندالىپ بولدى. بۇيىرسا جاقىندا باسپادان شىعادى. بۇل 45 تومدا قازاقتىڭ جالپى مادەنيەتى، ايتالىق، كيىم - كەشەك مادەنيەتى، ازىق - تۇلىك مادەنيەتى، ادەت - عۇرىپ، سالت - ساناسى... تاقىرىپتار بويىنشا جۇيەلى تانىستىرىلدى. باسىندا 03 نەشە تاقىرىپ بويىنشا جوسپارعا الىنىپ جازىلعان، كەيىن تاعى دا مازمۇندار قوسىلىپ، 54 تومعا جەتتى، بۇدان بىلاي دا تولىقتانۋى مۇمكىن. ءبىز ءبارىن قامتىپ كەتتىك دەپ ايتا المايمىز، دەسەدە قازاق حالقىنىڭ «اعاش بەسىكتەن جەر بەسىككە دەيىنگى» تۇتاس تۇرمىسىنان، ونەگەلى ومىرىنەن، اتادان بالاعا جالعاسقان سالت - ساناسىنان بۇل توپتامالار ءبىرتالاي سىر شەرتەدى دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا ابدەن بولادى. مۇنان سىرت، ەلىمىز اقىن - جازۋشىلارىنىڭ، شەتەلدىڭ تانىمال جازۋشىلارىنىڭ، وتە - موتە، نوبەل سيلىعىن العان جازۋشىلاردىڭ تۋىندىلارىنىڭ توپتاماسىن شىعارۋ دا جوسپارىمىزدا بار.

  ءتىلشى: قازىر نارىق زامانى. ويلاعان ويدى بيلەگەن تۇرمىس جەڭىپ، قارجىنىڭ تاپشىلىعىنان ورىندالماي جاتقان جوسپارلارىڭىز، شىقپاي جاتقان كىتاپتار بار ما؟

  ءشارىپقان: ۇلتتىق مادەنيەتىمىزگە قاتىستى ىستەلۋگە ءتيىستى ىستەر كوپ. ارينە، قارجىنىڭ قىسىمىن كورمەيمىز دەسەك ول وتىرىك. ءبىراق قارجى ماسەلەسىن شەشۋدىڭ دە جولدارى بار، ءبىز جونىنەن العاندا، ەڭ باستى ماسەلە قازىر قارجى ەمەس، جاقسى جوبا. ەگەر جاساعان جوسپارلارىمىز جۇيەلى، شىعاراتىن كىتاپتارىمىز سۇبەلى بولسا، وعان قارجى تابۋ قيىن ەمەس.

  ءتىلشى: قازىر مەيلى باسپا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بولسىن، الدە گازەت - جۋرنال رەداكسياسىندا ىستەيتىن ارىپتەستەرىمىز بولسىن «كىتاپ وقيتىن، گازەت - جۋرنال كورەتىن ادام ازايدى» دەپ كەيىستىك بىلدىرسە، ال وقىرمانداردىڭ كوبى جاقسى كىتاپ از، گازەت - جۋرنالداردىڭ دا وقىرمانعا بەرەتىن مايەگى قالمادى دەگەن ءۋاج ايتادى. ءسىز وسى كوزقاراستارمەن كەلىسەسىز بە؟

  ءشارىپقان: وقىرمان ازايدى دەگەنگە مەن سەنبەيمىن. وقىرماننىڭ ازايعانىنا نەمەسە كوبەيگەنىنە نەگىز بولاتىن ناقتى سالىستىرما جوق. ارينە، قازىرگى وقىرماندار تەك قانا گازەت - جۋرنالعا، كىتاپقا عانا قاراپ وتىرعان جوق، ياعني راديو ەستىپ، تەلەۆيزور كورەدى، ينتەرنەت تاعى بار. بىلايشا ايتقاندا، وقىرماننىڭ ءنار الاتىن قاينارى كوبەيدى، وعان ىلەسە تالعامى دا ارتتى. وسى تۇرعىدان العاندا، وقىرماننىڭ وكپەسى دە ورىندى. سەبەبى، ءبىز كىتاپ شىعارۋدا وقىرمان كوڭىلىنەن شىعاتىن، وقىرمان اڭساعان كىتاپتاردى كوبىرەك شىعارا الماي وتىرمىز. ياعني وقىرمانداردىڭ قانداي كىتاپتارعا مۇقتاجدىعىن تولىق ءتۇسىنىپ، سول قاجەتكە قاراي كىتاپ شىعاراتىن دەڭگەيگە ءالى جەتە قويعامىز جوق. وسى تۇرعىدان العاندا، وقىرمان ازايعان جوق، وقىرمان تۇشىناتىن تۋىندى از. ارينە، وقىرمان قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋعا ءار باسپا ءوز شاما - شارقىنشا قۇلشىنىپ جاتىر دەي تۇرساق تا، ءالى دە جەتەرسىزدىك جوق ەمەس. دەمەك، ءبىز جاقسى شىعارمالاردى وقىرمان نازارىنا ۇسىنا الساق، وعان وقىرمان قاشاندا دايىن.

  ءتىلشى: ساننان ساپا تۋاتىنى ۇيلەسىمدى قاعيدا بولسا دا، ءبىزدىڭ ادەبيەتتىڭ سانى ساپاعا ەرەكشە ىقپال جاساي الماي جاتقان سياقتى. وقىرمان اراسىندا «قازىر نە كوپ اقىن كوپ، جازۋشى كوپ، ءبىراق كەشەگى وتكەن قابىرعالى قالامگەرلەردەي قارا ءۇزىپ شىققان جازۋشى جاستار وتە از. جاستاردا الەم ادەبيەتىنەن ءنار الۋعا، ادەبيەتتىڭ ءار ءتۇرلى ۇلگىلەرىنەن وي الۋعا مۇمكىندىك كوپ بولسا دا، وقىرمان ۇناتىپ وقيتىنداي شىعارما جازىپ، جۇرتتى جالت قاراتقانى ساناۋلى» دەگەن پىكىر دە ايتىلىپ ءجۇر.

  ءشارىپقان: ورامدى وي، تارتىمدى تىلمەن توپ جارعان اعا بۋىن جازۋشىلاردىڭ سوڭىنان جاس تالاپتاردىڭ شىعۋى زاڭدىلىق بولسا دا، ولاردىڭ ادەبيەت الەمىندە وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرىپ، بىردەن تانىلىپ كەتۋى قيىن. وعان بارىس كەرەك. سوسىن سوڭعى بۋىنداردى الدىڭعى بۋىندارمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. شۇكىر، جاستار اراسىندا وزىندىك بەتالىسىن بايقاتىپ جۇرگەن ىزدەنگىش جاستار جوق ەمەس، بار. ۋاقىت ءوزى ەكشەيدى، سول جاستاردىڭ اراسىنان قارىمدى قالامگەرلەر شىعاتىنىنا مەن سەنىمدىمىن. ەندىگى ماسەلە باسپا ورىندارىنىڭ وسى جالىندى جاستاردى «تاي كەزىنەن تانىپ»، دەمەۋىندە، جەبەۋىندە، ولاردىڭ شىعارمالارىن وقىرمان قولىنا تيگىزۋدە جاتىر.

  ءتىلشى: قازىر توراپ مادەنيەتى قارقىن الدى. اسىرەسە، جاستار توم - توم رومان وقىپ، گازەت - جۋرنال كورگەننەن گورى توراپقا تەلمىرۋدى ءتاۋىر سانايدى. وسىعان سايكەس توراپ ادەبيەتى دە ەندى - ەندى جاندانىپ كەلەدى. بۇل ءۇردىس باسپا بازارىنا جانە گازەت - جۋرنالداردىڭ تارالىمىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن بە، سىزشە؟

  ءشارىپقان: توراپتىڭ رولى كۇن سايىن كۇشەيىپ كەلە جاتقانى شىندىق. توراپ ادەبيەتى الدەنىپ كەلە جاتقانىن دا جوققا شىعارۋعا بولمايدى. بۇل ءبىزدىڭ مادەنيەتىمىزدىڭ وسۋىنە وڭ اسەر جاساماسا، سالقىنىن تيگىزبەيدى. سوندىقتان توراپتىڭ دامۋىن، توراپ ادەبيەتىنىڭ دامۋىن مادەنيەتىمىز بەن ادەبيەتىمىزدىڭ دامۋىنا قارسى قويماي، كەرىسىنشە، ءوزارا ۇشتاستىرۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك. ينتەرنەتتە جاريالانعان تاماشا تۋىندىلار بولسا، ونى ءبىز باسپادان شىعارۋىمىزعا ابدەن بولادى، ماقساتىمىز وقىرمانعا بەيىمدەلۋ بولعاننان كەيىن وقىرمان قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋعا ينتەرنەت تە، باسپا دا تەڭ ات سالىسسا نەسى جامان؟! مۇمكىن، تارالىم جۇمىسىنا ازداپ اسەر ەتەتىن شىعار، ءبىراق مادەنيەتىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن بۇل اسەردى ەسەپكە الماۋعا ءتيىسپىز.

  ءتىلشى: قازىر كىتاپ شىعارۋ وڭاي ما، قيىن با؟ ارينە، بۇل قىزىق سۇراق. بۇل سۇراۋدى سۇراپ وتىرعانىم: قازىر بىرەۋلەر جانىن جەپ جازعان شىعارماسىن باستىرا الماي جۇرسە، ال بىرەۋلەر ارزانقول دۇنيەلەرىن اقشاسىن تولەپ، كىتاپ ەتىپ باستىرىپ «پالەن كىتاپ شىعاردىم» دەپ ماقتانادى. سوسىن دا شىعار، كەيبىرەۋلەر «اقشاڭ بولسا، قانداي جامان شىعارمانى دا باستىرۋعا بولادى، قازىر باسپالار كىتاپتىڭ مازمۇنىنا ەمەس، اۆتوردىڭ قالتاسىنا قارايدى» دەيتىندى تاپتى. بۇعان قالاي تۇسىنىك جاسايسىز؟

  ءشارىپقان: ءار باسپانىڭ وزىندىك ولشەمى بار. ءبىراق ۇلكەن جاقتان العاندا، ءارقانداي باسپا قوس ونىمدىلىككە تەڭ ءمان بەرۋى كەرەك. مۇنىڭ ءبىرى، قوعامدىق ونىمدىلىك، ەندى ءبىرى، ەكونوميكالىق ونىمدىلىك. ءارقانداي باسپا وسى ەكى ونىمدىلىككە تەڭ ءمان بەرۋى كەرەك، قوعامدىق ونىمدىلىكتى ويلاپ، ەكونوميكالىق ونىمدىلىكتى ەسكەرمەۋگە نەمەسە جالاڭ ەكونوميكانى عانا ويلاپ، قوعامدىق ونىمدىلىكتى قايىرىپ قويۋ مۇلدە مۇمكىن ەمەس. وسى تۇرعىدان العاندا، اقشاسى بار ەكەن دەپ كەز كەلگەن قالتالىنىڭ قارابايىر تۋىندىسىن باسپادان شىعارا بەرۋگە بولمايدى. «كەيبىر تاماشا تۋىندىلار قارجىنىڭ جوقتىعىنان شىقپاي قالادى» دەگەن پىكىردىڭ ايتىلىپ جۇرگەنى دە شىن. ونى ءبىز دە ەستىپ ءجۇرمىز. ءبىراق ءبىز قازىرگە دەيىن جاقسى شىعارما، وقىرمان قاجەتىنەن شىعادى دەگەن تۋىندىلاردىڭ الدىنا اقشا ماسەلەسىن كولدەنەڭ قويىپ كورگەمىز جوق. دەگەنمەن، اقشانىڭ تۇساۋىنان شىقپاي جاتقان كىتاپ، تاماشا شىعارما مۇلدە جوق دەسەك، ول دا شىندىققا ۇيلەسپەيدى. وقىرمان ءسۇيىپ وقيتىنداي، ءوز قۇنىن ءوزى كوتەرە الاتىنداي شىعارمالارعا ءبىز قاشاندا ءزارۋمىز. وقىرمان كەرەك قىلمايتىن، وتپەيتىن كىتاپتار دا كەلەدى ءبىزدىڭ الدىمىزعا. نە ەكونوميكالىق، قوعامدىق ونىمدىلىك جاراتا المايتىن مۇنداي كىتاپتاردىڭ، ارينە، باسىلىم كورۋى قيىن.

  ءتىلشى: كەزىندە «پوەزيالىق ۇلتتان فيلوسوفيالىق ۇلتقا اينالۋ» تۋرالى ويدى ورتاعا قويىپ، زيالى قاۋىمدى ءبىر جالت قاراتقانسىز. ارينە، سانالى وقىرمان بۇل پىكىرىڭىزدى وتە جىلى قابىلداعان. قازىر بىزدە نە كوپ، اقىن كوپ، كەرىسىنشە، جاراتىلىستىق عىلىم سالاسىندا توپ جازعاندار ساۋساقپەن سانارلىق عانا. باسپالاردان شىعىپ جاتقان كىتاپتاردىڭ باسىم كوپ ساندىسى تاعى دا اقىنداردىڭ كىتابى. ارينە، ساپالى، مايەكتى جىر - جيناقتارىن قۋانا ساتىپ العانىمىزبەن، كەي اقىنداردىڭ جيناعىنان ءىلىپ الار ولەڭ تىم از.

  ءشارىپقان: بۇل ماقالا 1997 - جىلى جاريالاندى، 6 − 7 جىل ويلانىپ ءجۇرىپ جازدىم. ءبىراق مۇنى مەن اقىندارعا قارسى نىسايدا جازعان جوقپىن، ءوز باسىم ورەسى بيىك پوەزياعا ولەردەي عاشىقپىن. حالىققا كەرەگى قارابايىر ولەڭدەر مەن تۇككە تاتىمايتىن ولەڭ جيناقتارى ەمەس، قازىر شىنىن ايتايىق، حالىق وسىنداي ارزانقول شىعارمالاردان، ات - اتاق ءۇشىن شىعارعان جيناقتاردان شارشادى. بىلايشا ايتقاندا، تۇنىپ تۇرعان پوزەيالىق شىعارمالار از دا، مازمۇن، مايەكسىز جىر جيناقتارى كوپ. «ءاۋ» دەمەيتىن قازاق جوق، قازاقتىڭ بۇلا ءتىلىن بىلگەن ادامعا ۇيقاس جاساۋ دا قيىن ەمەس شىعار. ءبىراق ۇيقاس−قاننىڭ ءبارىن ولەڭ دەپ پوەزيانىڭ قۇتىن قاشىرساق، ول ءبىزدىڭ ارىمىزعا سىن. 5 − 6 رەت باسىلسا دا، حالىق قاجەتىن قاناعاتتاندىرا الماي جاتقان جىر جيناقتارى دا بار. ءبىراق مۇنداي شىعارمالار تىم كوپ ەمەس.

  ءتىلشى: سوڭعى كەزدەرى توتە جازۋمەن باسىلعان قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ كىتاپتارىنىڭ ساۋداسى كۇسەت. ءبىراق بۇعان «ءبىزدىڭ شىعارمالارىمىزدىڭ قازاقستان جازۋشىلارىنان قاي جەرى كەم؟ اۋەلى ارتىق، ءبىزدىڭ كىتاپتى باسپاي، قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ كىتابىن قايتا - قايتا باسقانى نەسى» دەپ كەيىستىك بىلدىرگەن قارت قالامگەرلەرىمىزدىڭ كۇڭكىلىن دە قۇلاعىمىز شالىپ ءجۇر. ءسىز بۇل ماسەلەنى قالاي شەشۋ كەرەك دەپ ويلايسىز؟

  ءشارىپقان: قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن ءبىزدىڭ وقىرمانداردىڭ ءسۇيىپ وقيتىنى راس. سەبەبى وقىرماندار سول شىعارمالاردان كوپ ءنار الادى. جۇڭگو قازاق ادەبيەتىنىڭ دامۋىندا قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ، شەتەل ادەبيەتىنىڭ ىقپالى جوق دەپ ايتا الاسىز با؟! ايتا المايسىز. مۇحتار اۋەزوۆ، ءسابيت مۇقانوۆ، عابيت مۇسىرەپوۆ، عابيدەن مۇستافين، ءابدىجامىل نۇرپەيسوۆ، ورالقان بوكەي شىعارمالارى ءبىزدىڭ ءاربىر جازۋشىلارىمىزعا قالاي اسەر جاساعانى ءبارىمىزدىڭ كوڭىلىمىزدە سايراپ تۇر. مەنشە، جۇڭگو قازاق ادەبيەتىنىڭ بۇگىنگى دەڭگەيگە جەتۋىنە، باسقا تۋىسقان ۇلتتار ادەبيەتىنە قاراعاندا قارقىندى دامۋىنا قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى مەن شەتەل ادەبيەتى ۇلكەن ىقپال جاسادى. بەي رەسمي باس قوسۋدىڭ بىرىندە حانزۋ جازۋشىلارىنىڭ جۇڭگو قازاق ادەبيەتىنىڭ ورەسى جوعارى ەكەنىن ايتىپ، «مۇمكىن بۇل جۇڭگو قازاق جازۋشىلارىنىڭ قازاقستان ادەبيەتىنەن، دۇنيە ادەبيەتىنەن ءنار العاندىعىنىڭ ناتيجەسى بولسا كەرەك» دەگەنى ەسىمدە قالىپتى. ءجون ءسوز. ەگەر ءبىز الەم ادەبيەتىنەن، قازاقستان ادەبيەتىنەن ءنار الماساق، بۇگىنگى بيگىمىزدەن الدەقايدا تومەن دەڭگەيدە بولعان بولار ەدىك. ويتكەنى، توماعا تۇيىقتىق ادەبيەتتىڭ دامۋىنا توسالعى ەكەنى باياعىدا دالەلدەنگەن شىندىق. بۇل سىرتقى سەبەپ بولسا دا، قازاقستان ادەبيەتىنىڭ جۇڭگو قازاق ادەبيەتىنە جاساعان اسەرىن جوققا شىعارۋعا نەمەسە وعان قارسى نىساي ۇستانۋىمىزعا بولمايدى. ونىڭ ۇستىنە، قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى شينجياڭداعى جازۋشىلاردىڭ كىتابىنىڭ ەسەبىنە شىعارىلىپ وتىرعان جوق، «ءبىز بيىل قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ كىتابىن شىعارامىز» دەپ ءوز جازۋشىلارىمىزدىڭ شىعارمالارىن شەتكە قاققان باسپانى مەن كورگەن جوقپىن. ال وقىرمان قالاعانىن الادى، قايسىنىڭ بازارى جاقسى بولسا، باسپانىڭ سول شىعارمانى قايتالاي باسۋى دا زاڭدىلىق. قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارى كوپ باسىلىپ كەتتى دەۋ دە باسى ارتىق ءسوز. كەرىسىنشە از، مەنشە، كەرەك دەسەڭىز قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن شىعارۋ جۇيەلى ىستەلىپ وتىرعان جوق، ءار باسپا ءوز قولىنا تۇسكەن تۋىندىلاردى شىعارۋمەن عانا شەكتەلىپ جاتىر. مەنشە، بۇل جۇمىستى ءتىپتى دە جۇيەلى ىستەۋ كەرەك. قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ تاماشا شىعارمالارى كوپتەپ باسىلسا، ەكى ەلدىڭ مادەنيەت جاقتاعى اۋىس - كۇيىسى كۇشەيسە، ودان وقىرمان ءنار السا، جازۋشىلارىمىز وي السا، جازۋ سلوبىن ۇيرەنسە، نەسى جامان؟! ءبىزدىڭ باسپالاردان شىققان قازاقستان شىعارمالارىنىڭ ءبارى تاماشا تۋىندىلار دەۋدەن اۋلاقپىن. ءىشىنارا جاعدايلار سەبەبىنەن ادەتتەگى تۋىندىلاردىڭ دا شىعىپ جاتقانى جاعدايى دا جوق ەمەس شىعار، ءبىراق بۇعان بولا قازاقستان شىعارمالارىن سىرتقا تەپكەنىمىز جارامايدى.

  ءتىلشى: ءسىز ەكى تىلدە جازاسىز، قازاق ادەبيەتىنىڭ قازىرگى جاعدايىنان دا، حانزۋ ادەبيەتىنىڭ بۇگىنگى بەتالىسىنان دا تولىق حابارىڭىز بار. قازاق تىلىنەن حانزۋ تىلىنە اۋدارىلعان شىعارمالار جايلى نە ايتاسىز؟

  ءشارىپقان: سوڭعى كەزدەرى قازاق تىلىنەن حانزۋ تىلىنە اۋداراتىن ماماندار قازاق تىلىندەگى شىعارمالاردى حانزۋ تىلىنە اۋدارا باستادى. بۇل وتە قۋانارلىق جايت. ەگەر وسى اۋدارماشىلار بولماسا، ءبىزدىڭ ادەبيەتىمىزدىڭ حانزۋ حالقىنىڭ نازارىنا ءىلىنۋى قيىن ەدى. ماسەلەن، جۇماباي ءبىلال ۇلىنىڭ حانزۋ تىلىنە اۋدارىلعان شىعارماسى حانزۋ سىنشىلارىنىڭ جوعارى باعاسىن العانى بەلگىلى. قازاقتىڭ ايتىستارى، قازاقتىڭ قيسا - داستاندارى دا حانزۋ تىلىنە اۋدارىلدى. حانزۋ وقىرماندار وسى اۋدارما ەڭبەكتەر ارقىلى ءبىزدىڭ ادەبيەتىمىزبەن تانىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. مىنە مۇنىڭ ءبارى التىن كوپىر اۋدارمانىڭ ارقاسى. جۇڭگو قازاق ادەبيەتىن حانزۋ تىلىنە اۋدارۋ جۇمىسى كەزىندە تىم كەنجە قالدى. ءبىراق قازىر سول كەمشىندىك تولىقتاندى دەسەك قاتەلەسپەيمىز. قازىر بىزدە حانزۋ تىلىنەن قازاق تىلىنە اۋداراتىن اۋدارماشى كوپ، ءبىراق قازاق تىلىنەن حانزۋ تىلىنە اۋداراتىندار ساۋساقپەن سانارلىق قانا. وسى تۇرعىدان العاندا، اكبار ءماجيت ۇلى، قايشا تابارىك قىزى، ەركەش قۇرمانبەك قىزى، قاباي سياقتى اۋدارماشىلارىمىزدىڭ قازاق ادەبيەتىن ميلليارتقا تانىستىرۋ جولىنداعى ەڭبەكتەرى ەرەن. اۋدارما جۇمىسى وتە ماشاقاتتى جۇمىس. وقىرماندار ناشار اۋدارىلسا اۋدارماشىنى كىنالايدى، ال جاقسى اۋدارىلسا، ءتۇپ نۇسقانىڭ كەرەمەتى دەپ تۇيەدى. وسى تۇرعىدان العاندا، ءوز باسىم اۋدارماشىلارعا ۇلكەن قۇرمەتپەن قارايمىن. ارينە، ماڭگىلىك اۋدارما جوق، ءبىر شىعارمانى ءار ءداۋىردىڭ اۋدارماشىلارى ءار ءتۇرلى دەڭگەيدە اۋداراتىنى اۋدارما ۇردىسىندە قالىپتاسقان ادەت. ال ول اۋدارمانى قالاي قابىلداۋ وقىرماننىڭ ەركىندەگى جۇمىس.

  ءتىلشى: كىتاپ − رۋحاني بايلىقتىڭ قاينارى ەكەنىن ەلدىڭ ءبارى بىلەدى. ءبىراق جۇرتتىڭ ءبارى كىتاپحاناعا بارا بەرمەيدى، ۇدايى كىتاپ ساتىپ الاتىندار دا ازايىپ بارا جاتقان سياقتى. ءشارىپقان: بۇل تانىمداعى ماسەلە. كىتاپ تەك جازۋشىلارعا عانا كەرەك ەمەس، كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ قاۋىمنىڭ بارىنە قاجەت. ءبىر ازامات اپتاسىنا ءبىر رەت بولسا دا كىتاپحانالارعا بارىپ، جاڭا شىققان كىتاپتاردى كورىپ، وزىنە ۇناعانىن ساتىپ الىپ تۇرسا، مۇنىڭ ءوزى ۇلت مادەنيەتىنە جاسالعان ۇلكەن قولداۋ. وتكەندە ايلىعىنىڭ تەڭ جارتىسىنان استامىنا ءار اي سايىن كىتاپ ساتىپ الاتىن ءبىر ازاماتتىڭ وقىپ بولعان كىتاپتارىن اۋىلداعى تۋىس - تۋعاندارىنا ۇنەمى بەرىپ جىبەرەتىنىن ەستىپ قاتتى اسەرلەندىم. ايلىعىنىڭ ۇشتەن بىرىنە كىتاپ ساتىپ الاتىن ءبىر جاس قالامگەرىمىز بار. كىتاپتى كوپ وقيدى. بايقايمىن، سول ازاماتتىڭ قالامى بارعان سايىن توسەلىپ كەلەدى. مىنە بۇل كىتاپ وقۋدىڭ قۇدىرەتى. مەنشە، ءبىزدىڭ زيالىلارىمىزدىڭ بارىندە وسىنداي رۋح بولۋى كەرەك. «شين

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك دالەلقان ۇلى

سۋرەتتەر سويلەيدى

رال مادريد فۋتبول كلۋبى

فۋتبول پاتشاسى ــــ كريستينانو  لوناردو

ٴشول دالاعا ساياحات

الۋان فورماداعى دۇنيە قاريتاسى

سۇلۋ تابيعات

عىلىم-تەحنيكا ـــــ ۇلى كۇش

تۇلپارلار

مۇحتار اۋەزۆ мухтар ауэзов

مۇقاعالي ماقاتايەۆ

اكادەميا سىر شەرتەدى

كەلپىن قاراكول تابيعي قورىق رايونى

تۇرپان سور اراسان كورىنىستەرى