ءوزىمدى كەمەلدەندىرۋ _ ومىرلىك ۇستانىمىم

كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى   |   جولدانعان ۋاقىتى:2017 - 07 - 03 10:43

جانار ساعات قىزى دەگەن ەسىم كوپ ادامعا بەيتانىس بولسا دا، الايدا، ول رەجيسسەرلىك ەتكەن «قىزىل شيە»، «جاڭاشىل عاشىقتار»، «قۇرىش قالاي شىنىقتى»، «رەسپۋبليكاعا دەيىن»، «ساباقتاستار»، «تاڭ الدىنداعى استىرتىن سايىس» سياقتى كينو، تەلە فيلمدەر بارلىق ادامعا تانىس. تابىسى تاۋداي قازاقتىڭ ايەل رەجيسسەرىنە كەزدەسكەنىمىزدە ونىڭ ايداي اجارىنا، تال شىبىقتاي سىمباتىنا، سىپايى سوزىنە ءتانتى بولىپ، ناعىز سۇلۋ رەجيسسەر ەكەنىنە كوزىمىز ابدەن جەتتى. ول ايداي اجارىنا ىشكى جان دۇنيەسى ساي كەلگەن، بايىپتى دا سالماقتى جان ەكەن، ول اقىل – پاراساتى ارقىلى كورەرمەندەرگە قۇندى تۋىندىلار سيلاپ كەلەدى.

«جەتىم قىزدىڭ ماحابباتىندا» رولعا شىققان سوڭ ول ارتيست بولۋ سىندى تىڭ ساپارعا ويىستى

جانار كىشكەنتاي كەزىندە - اق شولپانعا اينالعان، اقىلىنا كوركى ساي كەلگەن ول باستاۋىش مەكتەپ وقىپ جۇرگەندە بەيجيڭدە وتكىزىلگەن مەملەكەتتىك جاستار قۇرىلتايى، ايەلدەر قۇرىلتايى سياقتى ءىرى قيمىلداردا ساحناعا شىعىپ ديكلاماتسيا جاسايتىن، گۇل ۇسىناتىن پيونەر بولدى.

جانار ءوزىنىڭ كوركەمونەرگە بەيىمى بار ەكەنىن ەرتەدەن - اق سەزىنگەن - دى، ورتالاۋ مەكتەپ ەمتيحانىنا ەرەكشە دايىندىق كوردى، الايدا ءتۇيىندى رايونداعى ورتالاۋ مەكتەپتەرگە قابىلدانا المادى. شوق گۇلدەر مەن شاپالاق ءۇنىنىڭ ءبارى جالعان ەكەنىن ول سول كەزدە ايقىن تانىپ جەتتى.

ورتا مەكتەپكە قادام تاستاعان جانار وزىنە قاتاڭ تالاپ قويا باستادى. ول كوركەمونەر قيمىلدارىنان قول ءۇزىپ، ءار كۇنى باس الماي كىتاپ وقىدى. بىرنەشە جىلدان سوڭ ءوزىنىڭ كوركەمونەرگە بەيىمى بار ەكەنىن ۇمىتىپ قالعانداي بولدى. الايدا اياق استىنان كەلگەن تەلەفون ونىڭ ءومىر جولىنا وزگەرىس اكەلدى.

سول كەز 1986 – جىلدىڭ جاز مەزگىلى ەدى. تولىق ورتانىڭ 2 - جىلدىعىندا وقيتىن جانار ماۋسىمدىق ەمتيحانعا دايىندالىپ جاتقان بولاتىن. مەكتەپ مەڭگەرۋشىسى ونى ۇزاق جولدى تەلەفوندى قابىلداۋعا شاقىردى. تەلەفوندا ءبىر ايەل بايسالدى ۇنمەن بىلاي دەدى: «مەن تيانشان كينو ستۋدياسىنداعى رەجيسسەر گۋاڭ چۇنلان بولامىن، ءبىز ءبىر كينو تۇسىرمەكشىمىز، سەن كەلىپ قاتىناسىپ بەرسەڭ».

تاڭىرقاعان جانار: «قالايشا ماعان تەلەفون بەرىپ، كينوعا شىعۋعا ۇسىنىس ەتتى ەكەن ءا؟» دەپ ءارى – ءسارى بولدى، «راس، ەمتيحان بەرۋشى ەدىم عوي» دەدى ول دەرەۋ. گۋاڭ چۇنلان تەلەفوندا: «ەمتيحانعا باسىڭدى اۋىرتپا، ءبىز مەكتەبىڭمەن بايلانىس جاساپ قويدىق» دەدى، مەكتەپ مەڭگەرۋشىسى دە: «سولاي، ەمتيحانىڭنان الاڭدا ما» دەدى.

وسىلايشا جانار ەرتەسى بەيجيڭنەن ۇرىمجىگە ۇشاتىن ۇشاق بەلەتىن دە الىپ قويدى. جانار شينجياڭعا كەلىپ سىبە ۇلتىنان شىققان اتاقتى رەجيسسەر گۋاڭ چۇنلانمەن كەزدەسكەننەن كەيىن گۋاڭ چۇنلاننىڭ «جەتىم قىزدىڭ ماحابباتى» دەگەن كينونىڭ باس كەيىپكەرىنىڭ رولىن سومدايتىن بويجەتكەن ىزدەپ، وعان جارىم جىل ۋاقىت جۇمساعانىن، بەيجيڭدە جانار ەسىمدى سۇيكىمدى دە سىمباتتى قازاق قىزى بار ەكەنىن ەستىپ ءوزىن شاقىرتقانىن ءبىلدى.

«جەتىم قىزدىڭ ماحابباتىنىڭ» ۋاقيعا جەلىسىن تۇسىنگەننەن كەيىن جانار: «مەن جەتىم بالا ەمەسپىن، ونىڭ ۇستىنە ماحابباتتاسىپ كورگەن جوقپىن، جەتىم قىزدىڭ رولىن قالاي سومدايمىن؟» دەپ بەرەزەپ بولادى. گۋاڭ چۇنلان: «الاڭسىز بول، مەنىڭ ايتۋىم بويىنشا ىستەسەڭ بولدى» دەيدى.

17 جاستاعى جانار «جەتىم قىزدىڭ ماحابباتى» دەگەن كينوعا ەش دايىندىقسىز قاتىناسادى. ەشقانداي ورىنداۋ شەبەرلىگى جوق ول ءوزىنىڭ تابيعي ورىنداۋ ەرەكشەلىگىنە سۇيەنىپ، جەتىم قىزدىڭ ماحابباتى مەن ەرلىگىن كەرەمەت سومداپ شىعادى، بۇل فيلم كينو سالاسىنداعىلار مەن كورەرمەندەردىڭ جاقسى باعاسىن الادى.

وسى رەتكى توسىننان بولعان جاعداي جاناردىڭ كوركەمونەرگە دەگەن ىنتا – ىقىلاسىن ونان ارى ارتتىرادى. ول ءوزىنىڭ كوركەمونەر ءۇشىن جاراتىلعانىن، بۇل ماقساتتى جۇزەگە اسىرماسا بولمايتىندىعىن ايقىن تانىپ جەتتى.

سول كەزدە تولىق ورتانىڭ 3 – جىلدىعىندا وقىپ جاتقان جاناردىڭ ءومىر جولىن تاڭداۋىنا تۋرا كەلدى. ول بۇرىن شەشەسىنىڭ بايىرعى قالا نانجيڭنىڭ كوركەم كەلبەتى جونىندە ايتقان اڭگىمەسىن ەستىپ، نانجيڭ داشۋەسىنىڭ جۇڭگو تىلدەر فاكۋلتەتىنە ەمتيحان بەرۋدى ويلاپ جۇرگەن بولاتىن. ءبىراق «جەتىم قىزدىڭ ماحابباتىن» ءتۇسىرىپ بولعاننان كەيىن ول كوركەمونەر مەكتەپتەرىنە ەمتيحان بەرۋدى ارماندادى.

اعاسىنىڭ قولداۋىمەن جانار ورتالىق تەاتر ينستيتۋتىنىڭ اكتەرلىك فاكۋلتەتىنە ەمتيحان بەرىپ، وسى مەكتەپكە قابىلدانادى. ورتالىق تەاتر ينستيتۋتىنىڭ اكتەرلىك فاكۋلتەتى مەن بەيجيڭ حالىق كوركەمونەر تەاترحاناسى بىرلەسىپ قۇرعان اكتەرلىك كلاسىندا وقيدى. اتاپ ايتقاندا بۇل شۇي فان، حوۋ جۇن، شىن شياۋ - ي، حى ليڭ قاتارلى كوپتەگەن مىقتىلار بار «شولپاندار كلاسى» بولاتىن.

جانار ورتالىق تەاترگە قابىلدانعاننان كەيىن ءوزىن قابىلداۋ – قابىلداماۋ جونىندە پىكىر تالاسى تۋىلعانىن ءبىلدى. كەيبىر وقىتۋشىلار: «جاناردىڭ كەلبەت ەرەكشەلىگى ونىڭ كەيىنگى اكتەرلىك ورىسىنە كەدەرگىلىك جاسايدى، ورىنداۋ بولاشاعى بۇلدىر» دەسە، ال كەيبىر وقىتۋشىلار: «جانار بىرنەشە ەمتيحان تۇرىنەن سۇرىنبەي ءوتتى، قابىلداماي قويۋعا ەشقانداي سىلتاۋىمىز جوق، مەكتەپ دارىندىلاردى باۋلىپ شىعادى» دەپ قارادى.

جانار تالاي جىلدان كەيىن ءوزىن قابىلداعان وقىتۋشىلارعا العىس جاۋدىردى. ويتكەنى ولار جاناردان ۇلكەن ءۇمىت كۇتكەن ەدى. ول اكتەرلىكتى تۇبەگەيلى ۇيرەنبەي – اق رەجيسسەر بولدى.

10 جىل شەتەلدە وقىپ، «قىزىل شيە» كينوسىنا قۇمارتتى

1988 – جىلى مامىر ايىنىڭ ءبىر كۇنى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىرىنشى جىلدىعىن وقىپ جاتقان جاناردى مۇعالىمى ىزدەپ كەلىپ، ودان: «سەن قازاق ءتىلىن بىلەسىڭ بە؟» دەپ سۇرادى. «ءيا، بىلەمىن دەپ جاۋاپ بەردى»، - جانار. «وندا قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ جاقىندىعى بار ما؟» دەپ سۇرادى مۇعالىمى، «ونشا جاقىن ەمەس، دەسە دە ۇيرەنسەم قيىن ەمەس شىعار» دەدى جانار. مۇعالىمى ءۇن – ءتۇنسىز قالدى.

بىرنەشە كۇننەن كەيىن جانار بۇل ءىستىڭ ءمانىن ءتۇسىندى. ءاسىلى مادەنيەت مينيسترلىگى ورتالىق تەاتر ينستيتۋتىنان 4 وقۋشىنى بۇرىنعى سوۆەت وداعىنا جىبەرىپ، شەتەلدە وقىتپاقشى ەكەن. ورتالىق تەاتر ءبىر وقۋشىنى جىبەرمەكشى بولىپ، اكتەرلىك فاكۋلتەتىنەن جاناردى كورسەتىپتى. جانار وقۋعا جۇرەرىندە مۇعالىمى وعان: «بىرنەشە جىل شەتەلدە وقيسىڭ، قايتىپ كەلگەن كەزىڭدە اكتەرلىكتىڭ تولىسقان ءداۋىرى ءوتىپ كەتەدى، ءبىز سەنىڭ وسى ءبىر جىلداعى جاساعان نومىرلەرىڭە قاراپ، سەنىڭ رەجيسسەرلىك جاعىنا بەيىمىڭ بار ەكەنىن سەزىندىك، سوندىقتان شەتەلدە وقىعان كەزىڭدە رەجيسسەرلىكتى ۇيرەنۋىڭدى ءۇمىت ەتەمىز» دەدى.

جانار مۇعالىمنىڭ ۇسىنىسىن قابىلدادى. شەتەلدە وقىعان ءبىرىنشى جىلى ءبىر اۋىز ورىسشا بىلمەيتىن جانار الدىمەن موسكۆا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دايىندىق كلاسىندا ءتىل ۇيرەندى. مۇمكىن ول كىشكەنتايىنان حانزۋ، قازاق ءتىلىن تەڭ قولداناتىن ورتادا ەسەيگەندىكتەن بولار ءتىل ۇيرەنۋدەن قينالىپ كەتپەدى، ءبىر جىلدان سوڭ ورىس ءتىلىن جاتىق سويلەيتىن بولادى. باقىتىنا جاراي ول 6:1 قاتىناسىنداي وقۋشى قابىلداۋ باسەكەسىندە قاتارىنان وزىپ شىعىپ، موسكۆاداعى ايگىلى مەملەكەتتىك كينو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەجيسسەرلىك فاكۋلتەتىنە قابىلدانادى. ەۆروپا، ورتا ازيا سياقتى ءارقايسى مەملەكەتتەردەن كەلگەن شەتەلدىك وقۋشىلارمەن بىرگە وقيدى.

ءار كۇنى كىتاپحاناعا بارىپ كىتاپ وقىدى، كينوحاناعا، مۇراجايلارعا بارىپ كينو كوردى، تۇرمىسى قاراپايىم، ءتارتىپتى ءوتتى.

ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءۇشىنشى جىلدىعىنا تۇسكەندە جانار جۇڭگونىڭ رەسەيدەگى باس ەلشىحاناسىنىڭ تەلەفونىن قابىلدايدى. تەلەفون ارقىلى جانار جۇڭگودان كەلگەن كينو ءتۇسىرۋ گرۋپپاسىنىڭ اۋدارماشى ىزدەپ جۇرگەنىن بىلەدى. باس ەلشىحانا جاناردىڭ ورىسشاعا جەتىك ەكەنىن ءارى كينوعا بەيىمى بار ەكەنىن ويلاستىرا وتىرىپ ونى تانىستىرادى. مىنە، بۇل «قىزىل شيە» كينوسىن ءتۇسىرۋ گرۋپپاسى بولاتىن.

«قىزىل شيە» كينوسىن ءتۇسىرۋ گرۋپپاسى رەسەيدە تەكسەرۋ جۇرگىزگەندە ىستەستىك جاساۋدى اڭگىمە ەتەدى. ءبىراق بۇل سول كەزدە ىسكە اسپايدى، ناتيجەدە كەيىن تاعى كەلۋدى ايتادى، قايتا اينالىپ كەلگەنشە ەكى جىل بولادى دا، جانار دا جوعارى مەكتەپتى بىتىرەيىن دەپ قالادى. وسى كەزدە جاناردىڭ رەسەيدە تۇرعانىنا 6 جىل بولىپ، مادەنيەت جونىندە تانىمى ءتىپتى دە تەرەڭدەي تۇسكەن بولاتىن، ورىسشانى جەتىك مەڭگەرگەن ول كينو ءتۇسىرۋ گرۋپپاسى مەن رەسەي جاقتىڭ قارىم – قاتىناس جاساۋىنا دانەكەر بولادى، ونىڭ ۇستىنە رەجيسسەرلىك قىزمەتكە دە توسەلگەندىكتەن، رەسەي جاقتان ارتيست تاڭداۋ قىزمەتىن ۇستىنە الادى.

«قىزىل شيە» كينوسى - دۇنيە جۇزىلىك ەكىنشى سوعىس كەزىندەگى ەۆروپا سوعىس مايدانىنداعى جۇڭگولىقتاردى باس كەيىپكەر ەتكەن كينو فيلم. جانار «قىزىل شيە» كينوسىندا گەرمانيالىق گەنەرالدىڭ رولىن سومداۋشىنى تاڭداۋعا كوپ كۇش جۇمسايدى. گەرمانيالىق پەن رەسەيلىكتەردىڭ ءتۇر – تۇلعاسىندا وراسان زور پارىق بار بولعاندىقتان، رەسەي جاقتان گەرمانيالىققا ۇقسايتىن ارتيست تاڭداۋعا ءارى ونىڭ فيلمدەگى ادامنىڭ ءتۇر – تۇلعاسىنا سايكەس كەلۋى كەرەك بولادى. ەگەر رەسەيلىكتەردىڭ تۇرمىسىنا قانىق بولماسا بۇل ارتيستى تاڭداۋ ءتىپتى دە قيىن ەدى. اقىرى كورەگەن جانار قاراپايىم ءبىر ارتيستى تاڭداپ الدى، بۇل ارتيستىڭ كەرەمەت ەكەنى فاكت ارقىلى دالەلدەندى.

«قىزىل شيە» كينوسىن ءتۇسىرۋ گرۋپپاسى رەجيسسەرىنىڭ ورىنباسار مىندەتىن ۇستىنە العان جانار فيلمگەردىڭ كومەكشىسى بولۋ، ساحنانى ورنالاستىرۋ، جۇڭگو – رەسەي ەكى جاقتىڭ سەلبەستىگىن سايكەستىرۋ سياقتى جۇمىستاردىڭ ءبارىن ىستەيدى... ول جۇمىستا ەلپەك، كاسىپكە ابدەن توسەلگەندىكتەن، كينو ءتۇسىرۋ گرۋپپاسىنداعىلارعا تاماشا اسەر قالدىرادى. بۇل كينو ءتۇسىرۋ گرۋپپاسىنداعىلار ەلگە قايتىپ كەلىپ، «جاڭاشىل عاشىقتار» دەگەن كينونى تۇسىرەتىن كەزدە ورىس ءتىلىن پايدالانباسا دا، ءارى – ءسارى بولماستان جاناردى تاڭدايدى.

«جاڭاشىل عاشىقتار» كينوسىن تۇسىرگەندە جانار موسكۆادا اسپيرانتتىق وقىپ جاتقان ەدى. ول شاڭحايعا قايتىپ كەلىپ، بۇرىنعىداي رەجيسسەردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاردى. فيلم ءتۇسىرۋ الاڭىنداعى ءىرى، ۇساق ىستەردىڭ بارلىعىنا باس قاتىرىپ، قايتكەندە مىقتى رەجيسسەر بولۋدىڭ جولىن شىنايى ۇيرەنەدى.

«قۇرىش قالاي شىنىقتى» كينوسى ونى شىنىقتىردى

جانار 1998 – جىلى شەتەلدەگى 10 جىلدىق وقۋىن ءبىتىرىپ، ەلگە قايتىپ كەلدى. سول كەزدە «جاڭاشىل عاشىقتار» كينوسىن ءتۇسىرۋ گرۋپپاسىنداعىلار ۋكرايناعا بارىپ، «قۇرىش قالاي شىنىقتى» تەلەفيلمىن تۇسىرۋگە دايىندالىپ جاتقان ەدى، ال جانار بۇل كەزدە ورىسشانى جەتىك يگەرگەن بولاتىن.

«قۇرىش قالاي شىنىقتى» بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ كەسەك تۋىندىسى، جۇڭگولىقتار مۇنى قالاي تۇسىرە الادى؟ الدىمەن شەتەلدەردەن سەلبەسەتىن سەرىك تابۋ كەرەك. ۋكراينانىڭ كيەۆ كينو ستۋدياسىنىڭ باستىعى 1973 – جىلى «قۇرىش قالاي شىنىقتى» كينوسىن تۇسىرۋگە قاتىناسقان. بۇل كەسەك تۋىندىنىڭ ۋاقيعا جەلىسى وزگەشە، ونىڭ ۇستىنە كينو ستۋدياسىندا سول كەزدە ىستەتىلگەن كيىم – كەشەك، ساحنالىق جابدىقتار تولىق ساقتاۋلى ەدى. اقىرى جۇڭگو – ۋكراينا ەكى جاق سەلبەستىك ورناتىپ، بۇل فيلمدى تۇسىرەتىن بولدى.

مىنە، بۇل جاناردىڭ جۇڭگولىق سالاۋاتىمەن شەتەلدە ەكىنشى رەت رەجيسسەرلىك قىزمەت اتقارۋى بولىپ، بۇرىنعىعا قاراعاندا كوپ ىسىلىپ قالعان ەدى. فيلمنىڭ جارىمى ءتۇسىرىلىپ بولعاندا باس رەجيسسەر حان گاڭ جۇمىسپەن ەلگە قايتىپ كەتەدى. باستابىندا جانار ءوزىنىڭ تاجىريبەسىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن جۇمىستى مەڭگەرە المايمىن با دەپ الاڭداعان ەدى، الايدا جۇمىس ول ويلاعانداي بولمادى، وڭىنا باستى. ول ءوزىنىڭ اقىل – پاراساتى ارقىلى ماسەلەلەردى ويداعىداي شەشىپ، بۇل فيلمدى ءساتتى ءبىتىردى.

«قۇرىش قالاي شىنىقتى» تەلە فيلمىندە جۇڭگولىقتاردىڭ قاھارماندىق سەزىمى مەن وتكەن ءومىردى ويلايتىن كوڭىل كۇيى توعىستىرىلعان، بۇل فيلم قويىلعاننان كەيىن كۇشتى اڭىس قوزعادى. فيلمدە رولعا شىققان پاۆەل مەن تونيانىڭ سەزىمدەرى توعىسىپ باس قۇرايدى. جانار قازىرگە دەيىن ولارمەن بولعان دوستىق قارىم – قاتىناسىن ساقتاپ كەلەدى.

«قۇرىش قالاي شىنىقتى» تەلەفيلمى قويىلعاننان كەيىن ونى ىزدەپ كەلەتىن كينو ءتۇسىرۋ گرۋپپالارىنىڭ اياعى ۇزىلمەدى. جانار حۋ مەيدىڭ «ادالدىق»، جاڭ گوليدىڭ «مەنىڭ ءومىرىم» تەلەفيلمدەرىنە رەجيسسەر بولدى. تاريحي تەاتر «رەسپۋبليكاعا دەيىن» تەلەفيلمنىڭ تۇسىرىلىمىنە قاتىناسقان، ال بۇل تەلەفيلم كورەرمەندەرگە ابدەن تانىس، قازىرگە دەيىن اۋىزدارىنان تاستاماي ايتىپ جۇرەدى. 30 نەشە جاستاعى جانار «رەسپۋبليكاعا دەيىن» تەلەفيلمىنە رەجيسسەر بولعاندا ءبىر توپ اتاقتى ساقا ارتيستەرگە كەزىكتى. جانار ولاردىڭ پىكىرىن كىشپەيىلدىكپەن تىڭداپ، فيلمنىڭ قالعان بولەگىن ولارمەن بىرگە تالقىلايدى. جانار بىلاي دەيدى: «سول كەزدەگى جاسامپازدىق ستيل توتەنشە جاقسى بولاتىن، جاس رەجيسسەر بولسام دا، تەك دۇرىس ايتساڭ بولعانى ساقا ارتيستەردىڭ بارلىعى تىڭدايتىن، كوپشىلىك ىشتەي ءتۇسىنىسىپ، تاتۋ – ءتاتتى وتكەن ەدىك».

«ساباقتاستاردان» شارىقتاعان اسقاق سەزىم

«رەسپۋبليكاعا دەيىن» تەلەفيلمىن جاساۋشى لو حاۋ جاناردىڭ رەجيسسەرلىك ونەرىنە ءتانتى بولىپ، «ساباقتاستار» فيلمىنىڭ سەنارياسىن العان كۇنى جاناردى ىزدەمەكشى بولادى. ءبىراق جانار بۇل فيلمنىڭ نەگىزگى ماتەريالىنان حاباردار بولعاننان سوڭ: «مەن بۇل فيلمدى تۇسىرە المايمىن» دەيدى. لو حاۋ وعان الدىمەن سەناريانى كورىپ شىعۋدى ايتتى. جانار الدىڭعى 5 ءبولىمىن كورىپ شىعۋعا ماقۇل بولادى. جانار سەناريانى كورىسىمەن – اق وعان قىزىعىپ قالادى. ول لو حاۋعا دەرەۋ تەلەفون بەرىپ: «سەناريانىڭ قالعان بولەگىن ماعان جەتكىزىپ بەر» دەدى.

بۇرىنعى نەگىزگى ماتەريال مەن سەناريا مۇلدە ۇقسامايدى، «ساباقتاستار» سەنارياسىندا ماۋ زىدۇڭنىڭ ەشقانداي ءمىنسىز كوسەم ەكەندىگى بەينەلەنبەي، قايتا ونىڭ قاراپايىم جاس ەكەندىگى، بىلىمگە قۇشتار، اقيقات جولىندا ىزدەنگىش ەكەندىگى، ۇشقالاق، سىڭار ەزۋ ەكەنى بەينەلەنگەن. مىنە وسىنداي جىگەرى جالىنداعان، شىنشىل جاستار جاناردى اسەرلەندىردى، ونىڭ كوز الدىنا وسىنداي كۇلىمسىرەگەن جاستاردىڭ جارقىن بەينەسى ەلەستەيدى.

جانار: «رەجيسسەر بولعاندىقتان سەناريانىڭ ماعان العاش تەرەڭ اسەر قالدىرعان جەرىن بارىنشا كەمەلدەندىرىپ، كورەرمەندەردى دە اسەرلەندىرۋ جاعىنا كۇش سالامىن» دەيدى.

جاستاردىڭ كىرشىكسىز ەرەكشەلىگىن كورنەكتىلەندىرۋ ءۇشىن جانار ۋاڭ فۋليڭ رەجيسسەر «قىزىل ساراي تۇسىنە» ارتيست تاڭداعانى سياقتى بەيتانىس ادامداردى جاپپاي جۇمىلدىراتىن، ءتىپتى، ولاردى جاتتىعۋعا شوعىرلى ۇيىمداستىراتىن، ولارعا ۇزىن جەيدە كيدىرىپ، قىل قالاممەن جازۋ جازدىرىپ، جىر جاتتاتىپ، مينگو ءداۋىرىنىڭ اسەرىن ىزدەيتىن.

جاڭا ادام تابۋ ءۇشىن جانار ءبىر رەتكى كەڭ كولەمدى «كانديداتسىز سايلاۋ» جۇرگىزەدى. ماۋ زىدۇڭ، ساي حىسىن قاتارلىلاردىڭ رولىن سومداۋشىلاردى وڭاي – وسپاق تۇراقتاندىرا سالمايتىن. الايدا شياڭ جيڭۋيدىڭ رولىن سومداۋشىنى باستان – اياق تابا المايدى. كوپتەگەن قىز بالالار بۇل رولعا شىعىپ كورگەن، ءبىراق شياڭ جيڭۋيدىڭ ناعىز شيراقى بەينەسىن بەينەلەپ بەرە الماعان. جانار ءار كۇنى كينو ءتۇسىرۋ گرۋپپاسىنداعىلارعا: «شياڭ جيڭۋي تەگى قانداي ەدى، سەندەر بىلەسىڭدەر، ماڭايىمىزدان وعان ۇقسايتىنداردى تابىڭدار» دەپ ايتاتىن.

جاناردىڭ ەڭبەگى دالاعا كەتپەدى. شياڭ جيڭۋيعا ۇقسايتىن بەينەنى اقىرى تاپتى. ەشقانداي ويىن قويۋ بەيىمى جوق جاڭا ادامدى جانار باۋلىپ شىقتى، ول ءوزىنىڭ تابيعيلىعى ارقىلى جۇرتشىلىققا ۇقسامايتىن توڭكەرىستىك وبرازدى سومداپ، ادامداردىڭ نەگىزگى ماتەريال ارقىلى كينو، تەلەفيلم جاساۋىنا تەرەڭ ىقپال جاسادى. سول كەزدەگى جاستاردىڭ ءبارى «ساباقتاستار» فيلمىن قىزىعا كورگەندە جاناردىڭ قۋانىشى قويىنىنا سيمادى، ويتكەنى بۇل ونىڭ كوپتەن كۇتكەن ارمانى ەدى.

امالياتتا «ساباقتاستار» فيلمىنىڭ قارسى الۋعا يە بولۋى كەزدەيسوق ەمەس ەدى، فيلم جاساۋشى لو حاۋ: «جانار كۇشتى ەستەتيكانىڭ ادامى، سەزىمگە باي، ويلاۋ فورماسى دا وزگەشە بولاتىن، سوندىقتان بۇل فيلم اسقاق سەزىمگە تولى فيلم بولدى» دەدى.

ءوزىمدى كەمەلدەندىرۋ _ ومىرلىك ۇستانىمىم

جانار كينو، تەلەفيلمدى وڭاي قابىلدامايتىن، ويتكەنى ول وزىنە اسەر ەتپەگەن سەناريانى مۇلدە المايتىن. جانار: «كينو تۇسىرۋدە تۇتاس شىعارمانىڭ جەلىسىنە ەرەكشە كوڭىل بولەمىن، ەگەر ەشقانداي تارتىمدى بولماسا قانداي تانىمعا سۇيەنىپ كينو تۇسىرەسىڭ» دەدى.

2010 – جىلى جانار «تاڭ الدىنداعى استىرتىن سايىس» اتتى كەرەمەت تەلەفيلمدى ءتۇسىرۋ مىندەتىن تاپسىرىپ الادى. بۇل سوعىس تىڭشىلىعىن مازمۇن ەتكەن فيلمدى ءتۇسىرۋ ءۇشىن شەكتەمەگە ۇشىرادى. الايدا جانار مىنانى بايقادى، باسقا سوعىس تىڭشىلىعىن نەگىز ەتكەن فيلمدەر ءداۋىردى ارتقى كورىنىس ەتىپ، كەيىپكەر حيكاياسىن ويدان قۇراستىرىپ شىققان. بۇل فيلمدەگى تاريحي ۋاقيعالار مەن كەيىپكەرلەر شىن بولعان، ول تاريح پەن سوعىس تىڭشىلىعىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ، شىن مەن ويدان قۇراستىرۋدى ۇشتاستىرىپ، بۇل فيلمدى جاساپ شىقتى.

جانار قازاق وتباسىندا دۇنيە ەسىگىن اشسا دا، ول ءبىر جاستان اسقاندا اكە – شەشەسىنە ەرىپ شينجياڭنان بەيجيڭگە كەلەدى. شينجياڭعا بارۋ ورايى تىم از بولادى، ەڭ ماڭىزدىسى ول ءوز ۇلتىنىڭ ءتىلى مەن ۇلتتىق سالت – ساناسىنان قول ءۇزىپ كورگەن جوق. اقىن شەشەسى، اۋدارماشى اكەسىنىڭ باۋلۋىندا جانار وتباسىندا قازاقشا سويلەپ ەرجەتتى. شەشەسى جانارعا كىشكەنە كەزىنەن باستاپ قازاقتىڭ داستانىن جاتتاتتى، سول سەبەپتى جانار ءوز ۇلتىنىڭ مادەنيەتىن قىزۋ ءسۇيدى. سول كەزدە شينجياڭنان كەلگەن جازۋشىلار، تىلشىلەر، كوركەمونەرشىلەر بەيجيڭدە جاناردىڭ ۇيىندە باس قوساتىن. مادەنيەت سالاسىنداعى ادامدارمەن كوپ اڭگىمەلەسۋ جاناردىڭ ومىرىنە زور ىقپال جاسادى.

دەسە دە جانار تۇڭعىش رەت ءوز ۇلتى جونىندە كينو، تەلەفيلم تۇسىرۋدەن الاڭدادى. ول ءوزىنىڭ ناعىز قازاقتىڭ تۇرمىسىن شىنايى ءتۇسىنىپ كەتە الماۋىنان الاڭدادى، اسىرەسە، ول فيلم تۇسىرۋدەن بۇرىنعى جازۋ قىزمەتىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ، قازاقتىڭ شىنايى تۇرمىسىن بەينەلەيتىن تارتىمدى فيلم ءتۇسىرۋدى ارمانداۋدا.

جانار قازىر ءاربىر ىسكە سالماقتىلىقپەن تۇجىرىم جاسايتىندىعىن، ەجەلدەن بەرى اسقاق سەزىمدى جوعالتىپ الماعانىن ايتتى. جانار: «ءارقانداي رەجيسسەردە اسقاق سەزىم مەن اقىل – پاراسات بولۋى قاجەت، ەگەر اسقاق سەزىم بولماسا وندا ءسىز كينو تۇسىرۋدەن اۋىز اشپاي – اق قويىڭىز، ءتىپتى، كورەرمەندەردى باۋراي المايسىڭ. اقىل – پاراسات بولماسا وندا ءسىز تۇجىرىم جاساۋعا شاراسىز قالاسىز» دەيدى.

جانار بىلاي دەيدى: ەگەر العاشىندا ورتالىق تەاتر ينستيتۋتى مەنى قابىلداماعان بولسا، وندا قازىر نە ىستەيتىن ەدىم، قازىر كوركەمونەر سالاسىنىڭ تابالدىرىعىن اتتادىم، ءوزىمنىڭ كاسىپتىك ابزالدىعىمدى ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋىم كەرەك. ونىڭ ۇستىنە كوپتەگەن ادام مەنەن زور ءۇمىت كۇتۋدە، مىنە، بۇل ومىرىمدەگى ەڭ ۇلى ءىس. قالعان ۋاقىتتا ءوزىمدى ءوزىم كەمەلدەندىرۋىم كەرەك.

«ءوزىن ءوزى كەمەلدەندىرۋ دەگەندى تولستوي ايتقان. بۇل مەنىڭ ۇيرەنۋىمە تاتيدى، قازىر ونىڭ ماعىناسىن تەرەڭ ءتۇسىندىم، ياعني ءوزىمدى كەمەلدەندىرۋ _ ومىرلىك ۇستانىمىم»دەيدى جانار.

«جۇڭگو ۇلتتار گازەتىنىڭ» 2012 - جىلعى 17 - تامىز كۇنگى سانىنان اۋدارعان

بەيسەنالى جانداۋلەت ۇلى

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك دالەلقان ۇلى

سۋرەتتەر سويلەيدى

پارتيالى كادرلار پارتيا تۋى الدىندا سەرت بەرىپ، سەنىمدەرىن بەكەمدەدى

چاڭ ۋانچۋان شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمى مۇشە مەملەكەتتەرىنىڭ 14 – كەزەكتى قورعانىس مينيسترلەر ماجىلىسىنە قاتىناستى

اماندىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى مەكتەپ اۋلاسىندا حاۋىپسىزدىك بىلىمدەرىنەن ساباق بەردى

«تۇلپار مەكەنىندە» نەشە ون مىڭداعان جىلقى كەڭ جايلاۋدىڭ توسىندە.

ايدىنداعى اسەم ءبي

قارۋلى ساقشى اترەتى اۆتوكولىكتى اسكەرلەرىنىڭ جاتتىعۋ ەستەلىگى

جۇڭگو قۇراماسى جارىس الدىندا جاتتىعۋ جاسادى

قۇلىنىم، سەنىڭ ٴومىرىڭدى قۇرساۋلاعىم كەلمەيدى

شينجياڭ التاي قالاسى پويەز قاتىنامايتىن تاريحقا حوش ايتتى.جاريالانعان

قۇربان تۇلىم ەسكەرتكىشىن ەكسكۋرسسيالاۋ

استانا الەمدىك كورمەسىندەگى جۇڭگو سارايى

شينجياڭ توقىماشىلىق، كيىم - كەشەك سالاسىنا قارىز بەرۋ قاتەرىنە ارنالعان 200 ميلليون يۋاندىق تولىقتاما قاراجات قورىن قۇرادى
كاسىپورىنداردىڭ ەڭ كوپ بولعاندا 5 ميلليون يۋانعا دەيىن قارىز اقشا الۋىنا بولادى