قۇمدى تىزگىندەۋدەن تاسقىننان ساقتانۋعا دەيىنگى قۇلشىنىستىڭ ارقاسىندا جاسىل القاپتىڭ ىرگەسى كەڭەيدى

كەلۋ قاينارى: ءتاڭىرتاۋ تورابى   |   جولدانعان ۋاقىتى:2017 - 08 - 22 14:11

شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى جياڭ لەي

تاكلاماكان ءشولى مەن قۇرعاقتاۋ ءشولىنىڭ اراسىن بۇراڭداي اعىپ ءبىر وزەن كەسىپ وتەدى. وزەننىڭ ەكى جاعىندا بىتىك وسكەن قامىس پەن جىڭعىل جەلمەن بىرگە ىرعالادى، قاراماققا قۋراپ قالعانداي كورىنگەن توراڭعى اعاشتارى ەندى - ەندى بۇرشىك جارىپ، جالىندى تىرشىلىكتىڭ جايساڭ تىنىسىن اڭداتىپ تۇر، اسپاندا قىران قالىقتاپ، قورا - قورا قوي تابىندارى كوزگە شالىنادى.

بۇل ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن ىشكى وزەن − تارىم وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنىڭ كورىنىسى. تارىم وزەنىنىڭ نەگىزگى اعارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 1321 كيلومەتر، وزىندە ۇزاققا جەتەر ارنا جوق، تاريحتان بەرى تارىم ويپاتىنىڭ توڭىرەگىندەگى اقسۋ وزەنى، چەرشەن وزەنى سياقتى 9 ءىرى سۋ ارناسىمەن اعىس قالىپتاستىرىپ كەلەدى.

وتكەن عاسىردىڭ 50 - جىلدارىنان بەرى، كليمات وزگەرىسى سياقتىلاردىڭ اسەرىندە، تارىم وزەنىنە قۇيىلاتىن وزەندەردىڭ كوبى تارىم وزەنىنىڭ نەگىزگى اعىنىنان اجىراپ قالدى. وعان قوسا سۋ بايلىعىن شەكتەن تىس اشۋ مەن ءونىمسىز پايدالانۋدىڭ كەسىرىنەن تارىم وزەنىنە قۇيىلاتىن وزەندەردىڭ سۋى جىل سايىن ازايىپ، تومەنگى اعارداعى 300 كيلومەتردەن استام جەردەگى وزەننىڭ سۋى تارتىلىپ قالعان ەدى.

«27 جىلدىڭ الدىندا، قىزمەتكە جاڭا شىققان كەزىمدە، بۇل ارانىڭ جولى ەرەكشە ناشار بولاتىن، كۇنى بويى توپىراق جاۋىپ تۇراتىن، جولدا كوبىندە نەگىزىنەن ءبىز سياقتى جول جوندەۋشى جۇمىسشىلار عانا جۇرەتىن ەدى. ادام قاراسى كورىنسە بولدى، ەلدىڭ ءبارى وندا جول جوندەۋشى جۇمىسشىلار قۇمدى تىزگىندەپ جاتىر دەپ بىلەتىن. جول بويىنداعى نەشە ءجۇز كيلومەتر جەردەن ءبىر تامشى سۋ تابىلمايتىن، وتكەن - كەتكەن اۆتوكولىك وتە سيرەك ەدى»، - دەدى تىلشىگە 47 جاستاعى كورلا تاس جول باسقارۋ مەكەمەسى چارقىلىق بولىمشە مەكەمەسىنىڭ جول جوندەۋ جۇمىسشىسى تان جيانجۇن تارىم وزەنىنىڭ «قۇيار جەرى» − تەتىما كولىنىڭ بويىنداعى 218 - مەملەكەت تاس جولىنىڭ لوپچاڭزا بولىگىندە تۇرىپ. تەتىما كولى نەشە ون جىلدىڭ الدىندا تارتىلىپ قالىپ، كەزىندە مەملەكەت تاس جولى سول كەزدەگى كولگە سالىنعان دا بولاتىن.

قازىر تەتىما كولىنە سۋ تولىپ، سۋ قۇستارى مەكەندەپ شۇرايلى القاپقا اينالدى. بۇرىن جول جوندەۋشى جۇمىسشىلاردىڭ نەگىزگى جۇمىسى قۇمدى تىزگىندەۋ بولسا، قازىر تاسقىننان ساقتانۋعا قاراي ويىستى. «وسىنشاما مول سۋ بولاتىنىن ويلاماعان ەدىك، وتە - موتە، قازاننىڭ سوڭىندا تاسقىننان ساقتانۋ مىندەتى اۋىر»، - دەدى تان جيانجۇن. بىلتىر 20 - قازاندا جوعارعى اعاردىڭ سۋى تاسىپ، تومەنگى جاقتاعى مەملەكەت تاس جولىنىڭ 400 مەتردەن استام جەرىن شايىپ كەتەدى. سول كۇنى تالاي اۆتوكولىك جولدىڭ شەتىندەگى قورشاۋدى بۇزىپ، جول جيەگىندەگى سۋعا باتىپ قالادى، جولدىڭ ەكى باسىندا بوگەلىپ قالعان اۆتوكولىك 4 − 5 كيلومەتر جەرگە دەيىن بارادى. «وسى ارادا جول جوندەيتىن 30 قانشامىز جولدىڭ ەكى باسىنا ءوتىپ، سۋدىڭ ىشىندە تۇرىپ وتكەن - كەتكەن اۆتوكولىكتەرگە سۋدىڭ تەرەڭدىگىن كورسەتىپ، ولاردىڭ سۋ باسىپ كەتكەن جول بولىگىنەن امان وتۋىنە كومەكتەستىك، سول تۇرعاننان ءبىر ءتۇن تۇردىق».

قۇمدى تىزگىندەۋدەن تاسقىننان ساقتانۋعا ويىسۋ شۇعىل بۇرىلۋ سەكىلدى بولعانىمەن، الايدا تابىستى بولدى، بۇنىڭ ءبارى تارىم وزەنى اعارىن جان - جاقتى جونگە سالۋ قۇرىلىسىنىڭ ارقاسى. 2001 - جىلدان باستاپ مەملەكەت 10 ميلليارد يۋاننان استام قارجى جۇمساپ، سۋارىلمالى ءوڭىردى جونگە سالىپ، سۋدان پايدالانۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ، وزەندى جونگە سالۋ، وزەنگە قۇيىلاتىن سۋ كوزدەرىن ءبىر تۇتاس سايكەستىرىپ باسقارۋ سياقتى 9 ءتۇرلى ماڭىزدى شارانى اتقارىپ، تارىم وزەنىنە قۇيىلاتىن وزەندەردىڭ سۋىن كوبەيتىپ، تومەنگى اعاردىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن جاقسارتتى.

قازىرگە دەيىن شينجياڭ تارىم وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنا ىلگەرىندى - كەيىندى 18 رەت سۋ جىبەردى، تومەنگى اعارداعى 2285 شارشى كيلومەتر اۋماقتاعى وسىمدىك جامىلعىسى قالپىنا كەلدى جانە جاقساردى، 854 شارشى كيلومەتر اۋماقتاعى قۇم جوعالدى. «تارىم وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنداعى وسىمدىك جامىلعىسىنىڭ ءتۇرى بۇرىنعى 17 تۇردەن قازىر كوبەيىپ 46 تۇرگە جەتتى، بۇرىن ءىزىن شالىقتىرۋعا كەلمەيتىن جابايى قويان، تۇلكى سياقتى ءتۇز تاعىلارى دا كوبەيە باستادى»، - دەدى تارىم وزەنى اعارىن باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى گۇي دۇڭۋي.

شينجياڭ ءوندىرىس - قۇرىلىس بيڭتۋانى 2 - ديۆيزياسىنىڭ 34 - پولكى تارىم وزەنىنىڭ ەڭ تومەنگى اعارىندا بولىپ، كەزىندە سۋ تاپشىلىعى سالدارىنان كوپتەگەن ادامدار كەتىپ قالعان ەدى، «پولكتە ادام ەڭ كوپ بولعان كەزدە، 30 مىڭ ادامعا جەتكەن ەدى، سۋ تاپشىلىعىنان ەكولوگيالىق ورتا ناشارلاپ، جەر ەگىن ەگۋگە كەلمەي قالدى، پولكتەگى ەگىن ەگۋگە كەلەتىن جەر ۇزدىكسىز ازايىپ، كوپتەگەن جۇمىسشى - قىزمەتكەر جەرىن تاستاندى ەتتى»، - دەدى ورىنباسار پولك باستىعى گۋ - ي. تاياۋ جىلداردان بەرى جوعارعى اعاردىڭ سۋى كوبەيگەننەن كەيىن، تومەنگى الاپتىڭ ەكولوگياسى بىرتىندەپ جاقسارىپ، قايتىپ كەلەتىندەر كوبەيدى. بيىلدىڭ وزىندە 1600دەن استام ادام پولككە قايتىپ كەلدى، ونىڭ ۇستىنە تاعى جوعارى مەكتەپ تاۋىسقان 60 قانشا ستۋدەنت كەلدى، پولكتىڭ حالىق سانى 12 مىڭ ادامنان استى. قازىرگى قولدا بار سۋ بايلىعىنان تولىق پايدالانۋ ءۇشىن، پولكتەگى 180 مىڭ مۋدان استام ەگىستىك جەردىڭ بارىنە جوعارى قىسىممەن ۇنەمدەپ سۋارۋ قۇرىلعىسى ورناتىلدى، سۋدان ءونىمدى پايدالانۋمەن بىرگە، ماقتا مەن شىلاننىڭ ءونىم مولشەرى مەن ەكونوميكالىق پايداسى زور مولشەردە ارتتى.

218 - مەملەكەت تاس جولىنىڭ كاۋگان بولىگىنىڭ ماڭىندا 38 جاستاعى مالشى تۇردى امەت وزەن بويىنان ءبىر كيىز ءۇي تىگىپ الدى. 3 جىلدىڭ الدىندا تۇردى امەتتىڭ نەبارى 150 قويى بار ەدى؛ قازىر سۋ كوبەيىپ، ءشوپ مول ءوسىپ، ونىڭ قويى 500دەن استى. «سۋ كەلۋدەن بۇرىن بۇگىنگىدەي كۇنگە جەتۋدى ويلاماعان ەدىم»، - دەيدى تۇردى، ونىڭ جۇبايى اۋدان قالاشىعىندا تۇرىپ بالالارىن وقىتادى، ول قاۋقارىنىڭ بارىندا تىرىسىپ اقشا تاۋىپ، بالالارىن جاقسى وقىتۋدى ويعا العانىن ايتتى، «قازىر بۇل جەردىڭ ەكولوگياسى بارعان سايىن جاقساردى، جولدى دا تاماشا سالدى، كوپتەگەن ادام بۇل اراعا كەلىپ ساياحاتتايدى، وسى ارادان ءبىر شارۋالار ساياجايىن اشسام، ساۋدام جامان بولا قويماس دەپ ويلايمىن»، - دەدى تۇردى امەت.

(«شينجياڭ گازەتىنەن»)

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك دالەلقان ۇلى

سۋرەتتەر سويلەيدى

قارۋلى ساقشى كوماندير-جاۋىنگەرلەر لۋديڭچياۋ كوپىرى ەسكەرتكىشىنىڭ الدىندا پارتياعا كىرۋ سەرتىن قايتالادى

كوڭىل تورىنەن ورىن العان ادام

جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعى قارساڭىندا وبلىستىڭ ءتورت باسشىلىق القاسىنىڭ باسشىلارى «1 – تامىز» حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى

قورعانىس مينيسترلىگى سالتاناتتى قوناعاسى وتكىزىپ، جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىن قۇتتىقتادى.

جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ كونسەرتى − «پارتيا تۋى استىندا» بەيجيڭدە قويىلدى

  شي جينپيڭ اسكەري پاراتتى كوزدەن كەشىردى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى

شينجياڭدا جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان سيمفونيالىق كەش وتكىزىلدى

ەڭ سۇيىكتى ادامدارعا گۇل ۇسىندى

مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەس موڭعۇلكۇرەدە ۇسىنىس جوبالاردى ءبىر جاقتى ەتۋ – اقىلداسۋ ناق مايدان ءماجىلىسىن وتكىزدى

اقىسىز دەنساۋلىق تەكسەرتۋ جونىندەگى ۇيىمداستىرۋ، ۇگىت قىزمەتى جاقسى ىستەلدى

الەۋمەتتىك اۋماقتاعى پارتيا مۇشەلەرى سەرت بەرۋ قيمىلىنا قاتىناستى

ون مىڭ ادام پارتياعا كىرۋ سەرتىن قايتا بەرۋ قيمىلىن قانات جايدىردى