شينجياڭ حالقىنىڭ يدەيادا جاڭا ويانۋىن ىلگەرىلەتتى

كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى سايتى   |   جولدانعان ۋاقىتى:2018 - 05 - 13 22:52

ر

  − جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس كەزىندەگى شينجياڭداعى كوممۋنيستەر جانە ماركسيزمنىڭ تارالۋى (1)

    اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم پارتيا مەكتەبى پارتيا تاريحى، پارتيا قۇرىلىسى وقىتۋدى زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى، دوتسەنت گىڭ دوۋىن

  رەداكتوردان: 2018 - جىل كارل ماركس دۇنيەگە كەلگەندىگىنىڭ 200 جىلدىعى ءارى «كوممۋنيستىك پارتيانىڭ جارناماسى» جاريالانعاندىعىنىڭ 170 جىلدىعى، سونداي - اق جۇڭگونىڭ رەفورما جاساپ، ەسىك اشقاندىعىنىڭ 40 جىلدىعى. ماركسيزم جۇڭگو كومپارتياسىنىڭ توڭكەرىس، قۇرىلىس جانە رەفورما ىستەرىن ىلگەرىلەتۋدەگى ءتۇبىرلى جەتەكشى يدەياسى جانە ارەكەت باعدارلاماسى. ماركسيزمنىڭ جەتەكشىلىگىندە، جۇڭگو الەمدى جالت قاراتارلىق تاريحي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ جاڭا داۋىرىنە قادام تاستادى. تاريح پەن رەدالدىقتىڭ تۇيىلىسىندە تۇرىپ، شينجياڭنىڭ امالياتىمەن بىرلەستىرىپ، گازەتىمىز «ماركسيزم شينجياڭدا» تاقىرىبىندا جەلىلەس ماقالالار جاريالاپ، ماركستى ساعىنا ەسكە الۋ مەن ماركسيزمگە دەگەن بەرىك سەنىمدى ايگىلەپ، ءار ۇلت پارتيالى كادرلارىن سەرگەكتىكپەن ءسات سايىن «اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ»، شينجياڭ قوعامىنىڭ ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قۇلشىنا كۇرەس جاساۋعا جەبەيدى.

  ماركسيزم نەلىكتەن جۇڭگودا تارالدى، ونىڭ ءتۇبىرلى سەبەبى − جۇڭگو حالقىنىڭ جۇڭگونىڭ قازىرگى جاعدايىن وزگەرتۋ قاجەتى مەن تاريحتىڭ قوزعاۋشى كۇشى دامۋىنىڭ وزىندىك تالعامى. تاريحتىڭ قوزعاۋشى كۇشى دەگەن نە؟ «حالىق، تەك حالىق عانا دۇنيە تاريحىن جاراتقان قوزعاۋشى كۇش». 1937 - جىلى ج ك پ ورتالىق كوميتەتى ىركەس - تىركەس چىن تانچيۋ، ماۋ زىمين، لين جيلۋ قاتارلى 100 نەشە كوممۋنيستى شينجياڭعا قىزمەت ىستەۋگە جىبەردى، شينجياڭنىڭ ەكونوميكا، مادەنيەت سياقتى ءتۇرلى ىستەرىنىڭ دامۋى مەن شينجياڭنىڭ جەرگىلىكتى قىزمەتتەرىنىڭ العا باسۋىندا بۇل كەلەلى ماڭىز الىپ، شينجياڭنىڭ كوپتەگەن جاقتارىندا ومىرشەڭدىككە تولى كورىنىستەردى جارىققا شىعاردى. مۇنىڭ ىشىندە جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ ماركسيزمدى جانە العاباسار مادەنيەتتى تاراتۋى، جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى قوزعالىس ورىستەتۋى شينجياڭدا توڭكەرىس ۇرىعىن سەبۋگە ەرەسەن زور تاريحي ۇلەس قوستى.

  شينجياڭ حالقىنىڭ ويانۋى

  «4 - مامىر» قوزعالىسى جاڭا دەموكراتيالىق توڭكەرىستىڭ باستالعاندىعىنىڭ بەلگىسى بولىپ، جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋىن ىلگەرىلەتتى. «4 - مامىر» وتانشىلدىق قوزعالىسىنان كەيىن جۇڭگو حالقىندا تىڭ ويانۋ بولدى. اسىرەسە، جاستار اراسىنداعى ءبىر توپ ۇزدىكتەر وتاندى، حالىقتى قۇتقارىپ، قوعامدى وزگەرتۋدى ءوز بورىشتارى ساناپ، جۇڭگونىڭ بولاشاعىن قايتادان ويلانىپ، جۇڭگو قوعامىن وزگەرتۋدىڭ جاڭا جوباسىن قاراستىردى. سول كەزدە ماركسيزمنىڭ عىلمي سوتسياليزمىنەن تىس، انارحيزم، نەو - ۆيلاگيزم، كووپەراتيزم، پانەڭبەكشىلدىك، گيلد سوتسياليزم، سوتسيال دەموكراتيزم قاتارلىلار بار بولاتىن. جاڭا يدەيالىق اعىمدار كوپتەپ پايدا بولىپ، كوپتەگەن كوزقاراس - اعىمدار بەلدەسكەن جاعدايدا، ماركسيزم ءوزىنىڭ وسكەلەڭ عىلميلىعى مەن توڭكەرىستىك سيپاتى ارقىلى بارعان سايىن كوبەيگەن ۇزدىك جاستاردى باۋرادى. جۇڭگونىڭ ۇزدىك جاستارى قايتا - قايتا سالىستىرۋ، ىزدەنۋ جاساۋ ارقىلى ەڭ سوڭىندا ماركسيزمنىڭ عىلمي سوتسياليزمىن تاڭدادى. العاشقى ادىمدا كوممۋنيزم يدەياسى بار بىلىمدىلەر ماقالا جازۋ، باسىلىمدار شىعارۋ، شىعارمالار اۋدارۋ، قوعامدىق توپ ۇيىمداستىرۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى فورمالارمەن ماركسيزمدى زەرتتەدى جانە ۇگىتتەدى.

  «4 - مامىر» قوزعالىسى ماركسيزمنىڭ جۇڭگودا كەڭىنەن تارالۋىن جەبەدى، ايتسەدە مينگودان بەرى شينجياڭداعى جەرگىلىكتى ميليتاريستەر ۇشقارىلىقپەن حالىقتى الجاستىرۋ ساياساتىن اتقارىپ، «4 - مامىر» قوزعالىسىنىڭ كوكتەمگى جاڭبىرى شينجياڭ جەرىن جىبىتە المادى. بۇل جاعداي جۇڭگو كوممۋنيستەرى شينجياڭعا كەلىپ قىزمەت ىستەگەننەن كەيىن تەرەڭدەي وزگەردى. 1939 - جىلى 4 - ايدا ايگىلى ادەبيەتشى شىن يانبيڭ شينجياڭعا كەلگەننەن كەيىن بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: شينجياڭ مادەنيەتىنىڭ قازىرگى جەتكەن كەزەڭىنە جەتۋ ءۇشىن باسقا جەردە، كەم دەگەندە، 8 − 10 جىل جۇمسالار ەدى، ال شينجياڭدا قىسقا عانا 2 − 3 جىلدا وسىنداي كۇيگە جەتتى!

  جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ ىقپالىندا ەل ىشىندەگى كەيبىر العاباسار قايراتكەرلەر، ماسەلەن، دۋ چۇڭيان، سا كۇڭلياۋ، شىن يانبيڭ، جاۋ دان قاتارلى ادامدار جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس كەزىندەگى گومينداڭنىڭ ءىرىپ - شىرۋىنە نارازى بولعاندىقتان، ارمان - مۇراتىن جۇزەگە اسىرماققا شينجياڭعا كەلدى، سول تۇستاعى شينجياڭدا دارىندىلار جينالعان دەۋگە بولاتىن. جۇڭگو كوممۋنيستەرى مەن العاباسار قايراتكەرلەر تىعىز سەلبەسىپ، ءبىر نيەتپەن كۇش قوسىپ، قىسقا عانا بىرنەشە جىلدا شينجياڭنىڭ مادەنيەت قۇرىلىسىن ەرەسەن دامىتىپ، جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تاسقىنداعان مادەنيەت قوزعالىسىن قالىپتاستىرىپ، شينجياڭ حالقىنىڭ يدەياداعى جاڭا ويانۋىن ىلگەرىلەتتى. جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس كەزىندە شينجياڭنىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ ەڭ ۇلكەن ەرەكشەلىگى ءدال ماركسيزمنىڭ شينجياڭدا كەڭىنەن تارالۋى بولدى.

  جۇڭگو كوممۋنيستەرى ماركسيزمنىڭ شينجياڭدا تارالۋىن ىلگەرىلەتتى

  1937 - جىلى شىڭ شىساي مەن جۇڭگو كومپارتياسى ۇلتتىق بىرلىكساپ قاتىناسىن ورناتقاننان كەيىن، شينجياڭدا قىزمەت ىستەيتىن جۇڭگو كوممۋنيستەرى ماركسيزمدى بار كۇشپەن تاراتتى. باسپا ءسوز، تارالىم جاعىندا جۇڭگو كوممۋنيستەرى از بولماعان قۇلشىنىستار جاسادى، 1938 - جىلدان 1941 - جىلعا دەيىن، شينجياڭ گازەتى مەكەمەسى، شينجياڭ باسپا زاۆودى ماۋ زىدۇڭنىڭ «ۇزاققا سوزىلاتىن سوعىس تۋرالى»، «جاڭا كەزەڭ تۋرالى»، «جاڭا دەموكراتيزم جونىندە» سياقتى كىتاپتاردى كوپتەپ اۋدارىپ باسىپ شىعاردى. حانزۋ تىلىندەگى «كاپيتال»، «سوتسياليزمنىڭ قيالدان عىلميلىققا قاراي دامۋى»، «يمپەرياليزمنىڭ ەڭ جوعارى ساتىسى»، «لەنين شىعارمالارىنان تاڭدامالىلار»، «جاڭا فيلوسوفيا وقۋلىعى»، «ماركستىڭ ءومىر بايانى» قاتارلى ماركس، ەنگەلس، لەنين، ستالين شىعارمالارى جانە ماركسيزمدى تانىستىرعان شىعارمالار ۇرىمجىدەگى كىتاپ دۇكەندەرىندە اشىق ساتىلدى. تەك 1941 - جىلدىڭ وزىندە شينجياڭدا «سوۆەت كوممۋنيستىك (بولشەۆيك) پارتياسى تاريحىنىڭ شاعىن وقۋلىعى» جانە «لەنينيزم ماسەلەلەرىنىڭ» حانزۋ تىلىندەگى باسىلىمىنان 10 مىڭنان استامى ساتىلدى. شەت - شالعاي شاعىن اۋدان − ءۇشتۇرپان اۋدانىنىڭ وزىندە ماركسيزم - لەنينيزم جانە ماۋ زىدۇڭ شىعارمالارىنان 543 نۇسقاسى بولعان. مۇنان ماركسيزمنىڭ كەڭ تارالعاندىعىن، سول كەزدە ماركس، لەنين شىعارمالارىن وقۋدىڭ ءبىر ءتۇرلى قوعامدىق سالتقا اينالعاندىعىن كورۋگە بولادى.

  جۇڭگو كوممۋنيستەرى «يمپەرياليزمگە قارسى شەپ»، «شينجياڭ جاستارى»، «جاس تۇلەك»، «شينجياڭ ايەلدەرى» سياقتى جۋرنالداردان پايدالانىپ، ماركسيزم - لەنينيزمدى، سوۆەت «قازان» سوتسياليستىك توڭكەرىسى مەن قۇرىلىسىنىڭ جەتىستىكتەرىن ۇگىتتەدى. «يمپەرياليزمگە قارسى شەپ» − كوممۋنيستەردىڭ ماركسيزمدى ۇگىتتەيتىن ماڭىزدى شەپتەرىنىڭ ءبىرى. 1940 - جىلى «قازان» توڭكەرىسى مەرەكەسى قارساڭىندا، «يمپەرياليزمگە قارسى شەپ» جۋرنالى ەستەلىك ارناۋلى سانىن شىعارىپ، ماركس، ەنگەلس، لەنين، ستاليندەردىڭ سۋرەتىن باستى ءارى ماقالا جاريالاپ، مىنالاردى ايقىن اتاپ كورسەتتى: ماركسيزم − عىلىم، تاريحي شىندىقتى كورسەتەتىن عىلمي توڭكەرىستىك ءىلىم، جاندى تۇرمىستى بەينەلەيتىن تاريحي ماتەرياليزم، ول ديالەكتيكالىق ماتەرياليزمدى دۇرىس قولدانعاندىقتان عانا، ءوز مەملەكەتىنىڭ جانە دۇنيە ءجۇزىنىڭ تاريحىنا، دۇنيە ءجۇزى توڭكەرىستىك قوزعالىسىنىڭ دامۋ زاڭدىلىعىنا جەتە تالداۋ جاساپ، دۇرىس تانىمدا بولدى، سونداي - اق ونى قولدانىپ توڭكەرىسكە جەتەكشىلىك ەتە الدى.

  كوممۋنيستەر مەن العاباسار قايراتكەرلەردىڭ قۇلشىنۋىندا، ماركسيزم شينجياڭ شۋەيۋانىنىڭ (قازىرگى شينجياڭ داشۋەسى) ساباق مىنبەرىنە شىقتى، جۇڭگو كوممۋنيستەرى مەن ايگىلى وقىمىستىلاردان شىن يانبيڭ، جاڭ جۇڭشى، شىن جىيۋان قاتارلىلار «جاڭا فيلوسوفيا»، « ماتەرياليستىك تاريح كوزقاراسى»، «ساياسي ەكونوميا»، «سوتسياليزم جانە قوعامدىق قوزعالىس» قاتارلى ساباقتاردى ءوتىپ، ءار ۇلت وقىتۋشى - وقۋشىلارىنا ماركسيزمنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن تىكەلەي ۇيرەتىپ، مەكتەپتە جاڭا وقۋ سالتىن قالىپتاستىردى. شينجياڭ شۋەيۋانى شىعاراتىن «جاس تۇلەك» جۋرنالىندا ەنگەلستىڭ «كاپيتال تەزيستەرى»، «مەملەكەتتىڭ شىعۋ تەگى جانە ءمانى» ماقالالارى باسىلدى، سوۆەت وداعىنىڭ «فيلوسوفيا قىسقاشا سوزدىگىنەن» «ماركسيزم - لەنينيزم»، «وندىرىستىك قاتىناستىڭ فورماسى» قاتارلى سوزدەر جانە قاتىستى ماركسيزمدىك ماقالالار اۋدارىلدى.

  قوعامدا ۇكىمەت قىزمەتكەرلەرى دە «جاڭا فيلوسوفيانى»، «جاڭا قوعامدىق عىلىمداردى» قىزۋ ىنتامەن ۇيرەنىپ، دۋبان مەكەمەسىنىڭ 2000 ادام سياتىن باتىس عيماراتىنداعى جيىن زالىنىڭ قابىرعالارىنا «يمپەرياليزمگە قارسى تۇراتىن شينجياڭ حالقى جابال جاڭا فيلوسوفيا مەن قوعامدىق عىلىمداردى ۇيرەنۋى كەرەك»، «وي - سانامىزدى قارۋلاندىرايىق»، «نازاريانى امالياتپەن ۇشتاستىرايىق» سياقتى جازبا ۇراندار جاپسىرىلدى. شينجياڭ مادەنيەت قوعامىنا قاراستى رەداكسيالاۋ، اۋدارۋ ءبولىمىنىڭ ءبىر ماڭىزدى قىزمەتى ماركسيزم شىعارمالارىن اۋدارۋ، تانىستىرۋ بولدى. بۇل مەزگىلدەگى جۇڭگو - سوۆەت وداعى مادەنيەت قوعامىنىڭ شينجياڭ بولىمشەسى دە ماركسيزمدى تاراتۋدىڭ، سوۆەت وداعىنىڭ سوتسياليستىك قۇرىلىسىن جانە مادەني تۇرمىسىن تانىستىرۋدىڭ دانەكەرى بولدى.

  سول كەزدە ازات بولعان رايونداردان سىرت، ماركسيزم مەن وزىق مادەنيەتتى ىركەس - تىركەس ۇگىتتەۋ جاعىندا بۇكىل ەلدەگى باسقا ولكەلەردىڭ ىشىندە شينجياڭ الدىڭعى ورىندا تۇردى دەۋگە بولادى.

جاۋاپتى رەداكتورى: سەرىك دالەلقان ۇلى

سۋرەتتەر سويلەيدى

شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى جالپى ءماجىلسى مەديالارعا اشىق ۇستالدى

مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ شينجياڭداعى مۇشەلەرى مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىسكە قاتىناسۋ ءۇشىن بەيجيڭگە اتتاندى

جاڭ چۇنلين شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى ءتوراعاسىنىڭ ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدى

جوعارى دارەجەلى وقۋ – اعارتۋ دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى لەگىنە قاراي جەدەل قادام باسۋى كەرەك
شەكارادان اتتاپ شىقپاي – اق ماڭداي الدى وقۋ – اعارتۋدان يگىلىكتەنە الاتىن بولۋىمىز كەرەك


مەملەكەتتىك 13 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 1 - ءماجىلىسى بەيجيڭدە جابىلدى

مەملەكەتتىك 13 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايى 1 - ءماجىلىسى مەملەكەتتىڭ جاڭا كەزەكتى باسشىلارىن سايلاپ شىقتى

قارۋلى ساقشى كوماندير-جاۋىنگەرلەر لۋديڭچياۋ كوپىرى ەسكەرتكىشىنىڭ الدىندا پارتياعا كىرۋ سەرتىن قايتالادى

كوڭىل تورىنەن ورىن العان ادام

جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعى قارساڭىندا وبلىستىڭ ءتورت باسشىلىق القاسىنىڭ باسشىلارى «1 – تامىز» حال سۇراۋ قيمىلىن ورىستەتتى

قورعانىس مينيسترلىگى سالتاناتتى قوناعاسى وتكىزىپ، جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىن قۇتتىقتادى.

جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ كونسەرتى − «پارتيا تۋى استىندا» بەيجيڭدە قويىلدى

  شي جينپيڭ اسكەري پاراتتى كوزدەن كەشىردى ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەدى